قلّت « 1 » فضل است . و استرخاء و زيادتى نتو « 2 » شكم « 3 » ، دليل ضعف قوّت است كه افعى قادر نيست بر جمع جميع اعضاى بدن . يا دليل بسيارى فضلات است كه موجب « 4 » ترهّل شده . و سبب اختصاص شكم از ميان ديگر اعضاء ، آن است كه چون شكم افعى كه محل فضول است متلزّز و كم رطوبت « 5 » باشد ، ديگر اعضاء به طريق اولى متلزّز و كم رطوبت خواهد بود .
و سبب تخصيص مخرج به اواخر ذنب ، آن است كه اواسط افعى كه احتياج به آن بيشتر است « 6 » از فضول دور تر باشد و چون افعى ، موصوف به صفات مذكوره پيدا شود .
و « 7 » در فصل ربيع صيد كنند به واسطهء آنكه در تابستان به جهت فرط حرارت « 8 » ، سمّ افعى در غايت حدّت « 9 » و احتراق است .
و در خريف ، سموم محترقه صيفى « 10 » در بدن افعى باقى مانده و تحليل نيافته به واسطهء كثافت جلدش به جهت « 11 » يبوست « 12 » فصل .
و در زمستان افعى ، به غايت « 13 » ضعيف است به جهت مضادّ « 14 » با « 15 » طبيعت « 16 » زمستان با مزاج افاعى .
و در اين « 17 » فصل ، فضل بسيار در بدن حيّات و حشرات جمع مىشود .
و امّا در بهار ، به واسطهء اعتدال هوا و انتعاش « 18 » حرارت غريزى ، فضول محتبسه « 19 » شتوى « 20 » به تحليل مىرود و به جهت « 21 » تغذيهء « 22 » نبات تازه ، قوّت مىگيرد « 23 » . پس بهار ،
هامش
( 1 ) . س : قوة و قلة .
( 2 ) . ن و م : نمو .
( 3 ) . م : + با .
( 4 ) . ن و م : - كه افعى قادر نيست . . . فضلات است كه موجب ، + سبب .
( 5 ) . س : رطوبة .
( 6 ) . م : ميسر است .
( 7 ) . م : - و .
( 8 ) . س : حرارة .
( 9 ) . س : غاية حدة .
( 10 ) . س و ن : اين واژه قابل خواندن نبود ، م : صنعى .
( 11 ) . س : جهة .
( 12 ) . م : هوست .
( 13 ) . س : غاية .
( 14 ) . ن : مصارت .
( 15 ) . م : جهت مضارت ، ن : - با .
( 16 ) . س : طبيعة .
( 17 ) . س : - اين ، ن و م : + اين ، افزوده از نسخهء ن و م .
( 18 ) . ن و م : امعاش .
( 19 ) . م : محتبه ، ن : محبّت .
( 20 ) . ن و م : شتويه .
( 21 ) . س : جهة .
( 22 ) . ن و م : تعديه به .
( 23 ) . م : قوّت مركّبه و .