تخطي إلى المحتوى الرئيسي

گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى) — صفحة 163

مساهمون:

ص١٦٣
پژوهنده را براى دريافت بيشتر به متن ارجاع مىدهيم . قرص اسقيل نيز با بحثى كوتاه‌تر به تاريخچه و ساخت آن اشاره شده و در ادامه از ساخت قرص اندروخون و سه نسخه‌اى كه بو على سينا از آن ترتيب داده است ، سخن مىگويد . در ركن دوم ، از حدود شصت و چهار جزء تشكيل‌دهندهء ترياق فاروق ، كه معدنى و گياهى و جانورى است ، به تفصيل سخن گفته است . خود اين بخش ، شامل مفردات و مركّبات است ، يعنى در اين قسمت از شراب و افعى و نان نيز سخن گفته شده است كه ركن دوم پيكرهء بنيادين كتاب را شامل مىشود و بيش از نيمى از همهء كتاب را در بر مىگيرد . ركن سوم كه پيرامون تركيب ترياق و وجه اختيار اجزاى آن است ، خود دربردارندهء سه جزو است كه جزو سوم به اوزان ترياق پرداخته است . بخش پايانى ، كه خاتمه نام دارد ، به مدت زمان تكامل ترياق و تاريخ مصرف آن كه چند سال است مىپردازد و براى او چون آدمى ، كودكى و جوانى و ميانسالى و پيرى و مرگ قائل است . و در همين بخش از آزمايش نيكى و بدى و كيفيّت آن سخن گفته شده و در جملهء سوم خاتمه كه فرجامين‌ترين بخش است ، از سودمنديهاى ترياق سخن گفته كه براى چه بيماريهايى كاربرد دارد . نكتهء جالب اينكه همچون پزشكى امروزى و شايد دقيق‌تر ، دادن ترياق را به سه مرحله رده‌بندى كرده است . يعنى اشاره كرده كه گاه بايد ترياق فاروق براى پايدارى تندرستى در هنگام سلامت از سوى مردم مصرف شود و گاهى براى پيشگيرى از بيماريهايى كه شيوع عمومى پيدا مىكنند به عنوان عامل مقابله كننده مصرف شود و سرانجام براى كسانى كه دچار بيمارى شده‌اند .

منابع كتاب ترياق فاروق

نويسنده از دانشمندان كهن و نزديك به عصر خود از شمارى نزديك به پنجاه تن ياد كرده است كه شمارى از آنها را اگر برداشتى غير مستقيم از رسالهء عربى ترياق فاروق نسخهء آستان قدس بدانيم ، برخى از آنان نشان دهندهء آن است كه دست‌كم مؤلف از منابع فارسى و پس از نگارش نسخهء عربى استفاده كرده است .
گنجينه بهارستان (علوم وفنون پزشكى) — صفحة 163 | مركز پژوهش كتابخانهء مجلس شوراى اسلامى