بودى . پس مطبوخ سناء مكى به قول انبيا نيز در ايام و با خوب باشد . و همچنين مطبوخ هليلهجات با سناء مكى و قدرى راوند خوب بود . و همچنين معجون نجاح ، مسهلى خوب است در اين ايام . و امّا مسهلات قويّه مناسب نيست ، زيرا كه مسخّن مزاج است .
رباعى در اسهال
اى آنكه خلاصى از و با مىخواهى * زين شر تو رهايى به دعا مىخواهى
بايد كه به اسهال بدن پاك كنى * ور نى تو به جان و تن ، بلا مىخواهى
و امّا استفراغ به مدرّات « 1 » مثل آب كاسنى « 2 » و شيرهء تخم كاسنى « 3 » و شيرهء تخم خيارين و غيرها از مدرّات « 4 » باردهء خفيفهء مناسب بود و ليكن ادرار به مدرّات « 5 » گرم مثل انيسون و تخم كرفس و بيخ كرفس و غير اينها مناسب نيست و امّا رعاف به دوا مناسب نيست ، چه فصد كفايت است و اسلم است .
و امّا جماع و حمّام ، هيچكدام در ايّام و با مناسب نيست ، زيرا كه جماع ، محرّك اخلاط است به حركت جماعيّه و حمّام نيز محرّك است به حرارت هوا و سبب عفونت نيز مىشود . و ليكن جماع جوانان معتاد به جماع واجب است چه رعايت عادت واجب است اگرچه عادت بد باشد . و جماع جوانان ، عادت خوب است و جماع كه مقتضاى طبيعت و مطلوب اوست ، در هر وقت واجب است .
و علامت جماعى كه از اقتضاى طبيعت است كه نعوظ و انتشار ذكر واقع شود بىفكرت و نظر در جمال محبوبى ، چه نعوظ بىخيال و بىنظر در جمال ، علامت كثرت منى بود و جماعى كه از كثرت منى بود ، واجب است و ترك آن ضرر دارد . و بسيار بود كه تارك چنين جماع را امراضى مثل جنون و صرع و دوار و سدر شود .
هامش
( 1 ) . س : مدارات .
( 2 ) . س : كاشنى .
( 3 ) . س : كاشنى .
( 4 ) . س : مدارات .
( 5 ) . س : مدارات .