مورد يا شراب ابريشم بايد نوشيد . و گل ارمنى و گل مختوم بسيار نافع باشند و نفع ايشان پيش از حدوث طاعون ، به منع حدوث آن بود . و بعد از حدوث به دفع آن و خلاصى مريض از شر آن .
و در كتب مذكور است كه در سالى ، طاعونى عام شد كه اكثر مردمان مردند . جمعى كه نمرده بودند ، به واسطهء آن بوده كه هر روز ايشان گل ارمنى مىخوردهاند . در اين ايّام نيز نفع گل ارمنى يافتهاند كسانى كه مىخوردند . و در اين ايام نيز نفع گل ارمنى محقّق است و مجرّب ، ليكن پيشتر « 1 » از طاعون ، نفع او بيشتر است . و بعد از طاعون خوردن و ماليدن آن به حوالى ورم طاعونى نفع دارد و ليكن كمتر . و منفعت گل مختوم به كيفيت و خاصيت و تقويت قوت است .
و گل ارمنى خوردن مشروع است ، زيرا كه در حديث است كه اگر كسى از وباى جايى ترسد ، بايد كه قدرى گل آنجا به آب خلط كند و بنوشد تا از شر وباى آنجا سالم بماند .
و طريق خوردن آن يكى اين بود و يكى آنكه گل را در سركه و گلاب حل كرده بنوشند و بعضى چنان حل كرده مىخورند .
و از جمله مركّباتى كه در ايام و با نافع بود ، ترياق فاروق « 2 » و مثروديطوس « 3 » بود .
و مفرّحات ياقوتيه نيز نافع است . و تركيبى كه شيخ ابو على در قانون ذكر فرموده جهت دفع عفونت ، صبر است و مرّ و زعفران ، اجزاى برابر . و از جمله تركيباتى كه نافع بود و طعم بد نداشته باشد مثل اين تركيب بود : گل ارمنى پنج درم ، زعفران پنج درم ، گل مختوم دوازده درم ، دارچينى پنج درم .
و اين تركيب ديگر مفرح است و ترياق و دافع عفونت و رافع سميّت اخلاط ، و طعم
هامش
( 1 ) . س : بيشتر .
( 2 ) . ترياق : هر دارويى است كه با زهرها بكوشد . و او واژهاى يونانى است برگرفته از تيريون . و نام هر جانورى چون افعى و غير او است كه مىگزد . و ترياق فاروق يعنى عمل آمده با گوشت افعى ( مفتاح الطب ، ص 154 ) ترياق فاروق تركيبى پيچيده بوده كه حتى ساخت آن سالها به طول مىانجاميده است .
( 3 ) . مثروديطوس : ترياقى كه مثروديطوس پادشاه او را فراهم آورده و ديگران را تعليم داده و به نام خودش نامگذارى شده است ( مفتاح الطب ، ص 154 ) .