أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِما
« 1 » . اگرچه اثم و گناه ايشان را وصف به كبير فرموده ، و ليكن نفع ايشان را به لفظ جمع آورده اشارت به كثرت گناه و منفعت هر دو ، يعنى قمار و شراب ، پس هر دو به حكم اللّه تعالى ضرر دارند و نفع نيز دارند ، ليكن گناه بيشتر از نفع دارند . و طبيب از حيثيت آنكه طبيب بود حكايت منفعت و مضرّت شراب بر او لازم است . از اين جهت اندكى از بسيار آن گفته مىشود .
بو على گفته : شراب در همه علّتى منفعت دارد ، زيرا كه :
علّت نبُوَد بيشتر از گرمى و سردى * من پخته به مبرود دهم ، خام به محرور
و چون شراب ، ترياق است و ضرر عفونت هوا و و با به واسطهء سميّت هواست ، پس اندكى از شراب به واسطهء دفع سميّت نافع خواهد بود . و چون اكثر اسباب سرايت طاعون و و با از توهّم است و خوف سرايت ، و شراب چون خوف همه چيزى زايل مىگرداند ، اندكى از آن چنان كه دفع خوف كند ، نافع بود .
و چون اكثر سعايت و سرايت امراض از جهت ضعف قوّت است ، چه اگر قوّت قوى باشد ، دفع سرايت كند ، اندكى از شراب ، چندانكه تقويت قوت كند نافع باشد ، چه شراب ، جميع قوتها را تقويت مىكند . و چون حصول امراض وبايى از عفونت اخلاط مىباشد و اندكى از شراب اخلاط را از عفونت حفظ مىكند ، استعمال اندكى از آن نافع خواهد بود .
و بسيارى شراب ، زهر است و ضرر او از همه زهرى بيشتر است . و شراب چون جميع قوّتهاى بدن را تقويت مىكند ، مىبايد كه مطلوب جميع قوّتها ، پيش شرابخوار حاضر باشد . و اگر نباشد گاه باشد كه طبيعت او ، چون يكى از مطالب قوّت را نيابد ، مكدّر گردد و در شراب تصرّف نكند و شراب در اين حالت زهر گردد و ضرر كند و از اين است كه گفتهاند كه جامهء شرابخوار بايد كه سياه نباشد و بلكه رنگى مفرّح باشد مثل
هامش
( 1 ) . بقره / 219 .