حماض « 1 » و شراب ريباس و شراب غوره و شراب انار ترش . و از آب جميع ميوهها « 2 » مثل به و سيب و ليمو و انار ترش و شيرين و ريباس و آب ترنج و نارنج و آب سماق و زرشك و امرود با شكر ، شربتى مىسازند و آن را شراب فواكه مىخوانند بسيار خوب است در ايام و با خصوصا ، و همچنين سكنجبين ليمويى و سكنجبين به . همچنين رمانى و غيره از انواع سكنجبين بارد نافع بود در ايّام و با . و اگر گاهى به آن و شربتى از اين اشربهء مذكوره بخورند نافع بود و قرص ليمو و قرص « 3 » زرشك و سماق و امثال اين اغراض جهت تنقّل « 4 » خوب است .
و امّا تدبير مشروب آن است كه آب در ايّام و با ، به غايت سرد مىبايد تا دفع عفونت اخلاط كند و مدد هضم طعام شود . و اگر گاهى قدرى آب ليمو به آب اضافه كنند و بنوشند ، نافع باشد . و همچنين دوغ با يخ سرد كرده نوشيدن ، نافع بود و جاى آب و طعام گيرد .
رباعى در تدبير مشروب در ايّام و با
در وقت و با ، تو آب با يخ مىنوش * بهر كمىِ خون ، تو به سردى مىكوش
گر يخ نبُوَد ، تو دوغِ بىيخ چون آب * مىنوش و در اين كوش اگر دارى هوش
تدبير شراب
و امّا شراب ، اگرچه به عرف شرع حرام است ، و ليكن حكايت از نفع و ضرر او كردن حلال است ، چنان كه در كلام قديم ذو الجلال است :
قُلْ فِيهِما إِثْمٌ كَبِيرٌ وَ مَنافِعُ لِلنَّاسِ وَ إِثْمُهُما
هامش
( 1 ) . س : حماص .
( 2 ) . س : ميوها .
( 3 ) . س : قرض .
( 4 ) . تنقّل : مزه خوردن ، آجيل خوردن ( فرهنگ معين ، ج 1 ، ص 1153 ) .