بودى ظاهرا مردم از طاعون ، كمتر هلاك مىشدندى ، زيرا كه آبكامهء بسيار ، دافع عفونت است و قاطع صفرا و بلغم ، و مسكّن قليان دم . و كسى كه مداومت بر آبكامه كرده باشد ، هرگز مطعون نگشته و ترشى آبكامه بهترين ترشيها بود و ضرر كمتر دارد .
و خشكهء پلاو گيلانيان در زمان طاعون خوب است . اگر با افشلهاى « 1 » باشد و افشلهاى كه از آب گشنيز تر و سركه يا آب ليمو يا آب غوره سازند ، خوب است . و اگر در طعامهاى ترش « 2 » ، قدرى سير جهت دفع مضرّت ترشى كنند ، نافع بود . و دافع ضرر و با نيز به ترياقيت و پياز و سير اصلاح طعم آنها مىكنند و به خاصيت نيز نافع و دافع ضرر اختلاف آب و هوا باشند .
و گوشت در ايّام كمتر مىبايد خورد و اگر بخورند با ترشيها ، بارى بخورند تا دفع مضرّت بشود . و آبكامهء بسيار ، دافع مضرّت گوشت فربهء چرب بود و اجتناب از همهء ميوهها « 3 » در همهء ايّام مىبايد و ليكن در ايام و با اجتناب از آنها بيشتر مىبايد . زيرا كه خلط ميوه ، زود متعفّن مىگردد و ليكن ميوههاى ترش مثل انار ترش و سيب ترش چندان ضرر ندارد ، بلكه نافع بود . و امّا خربزهء شيرين و هندوانهء شيرين احتمال ضرر دارد و ليكن ضرر خربزهء شيرين بيشتر است ، زيرا كه مستحيل و منقلب به صفرا مىشود و مصلح خربزهء شيرين ، سكنجبين بود . و بلغمى مزاج را بعد « 4 » از هندوانه ، زنجبيل مربا خوردن خوب است جهت دفع ضرر رطوبت و برودت آن . و همچنين شراب ليمو و شراب نارنج و شراب غوره بعد از ميوهها « 5 » ليسيدن نافع بود ، زيرا كه نمىگذارد كه ميوه به صفرا مستحيل شود و صفرا از او حاصل شود .
و اين اشربهاى كه ترش باشد در ايام و با خوردن ، نافع بود مثل شراب ليمو و شراب
هامش
( 1 ) . افشله : واژهاى است كه امروزه به شكل افشره - عصارهء ميوهها و گياهان - آن را مىشناسيم .
( 2 ) . س : ترشى .
( 3 ) . س : ميوها .
( 4 ) . س : بغد .
( 5 ) . س : ميوها .