دارند و نكايت طاعون بيشتر از طعن ايشان است . پس حدوث طاعون از كثرت زنا ، معقول باشد .
و چون در كلام امير المؤمنين على - رضى اللّه عنه - آمده كه هر حركت و سكون « 1 » مثل حركت تنفس و غيره ، ملكى يا شيطانى مخلوق مىشود . چه از حركت و سكون موافق شرع ، ملايكه موجود مىشوند و از حركت و سكون مخالف شرع ، شياطين . و از اين سخن ، عاقل غير غافل را معلوم باشد كه هر روز چند « 2 » هزار هزار شياطين بىعدد و بىحصر در مثل اسطنبول از حركات جماعى زناى مسلمانان و كافران مخلوق شوند . و چون شياطين مخلوقه از زنا و غيره بسيارند و به هواى محيط مخلوطند و چون به درون بدن و روح مىرسند و از ايشان طاعون پيدا مىشود . پس طاعون آدميان از افعال آدميان باشد .
چنان كه گفتهاند : از ماست كه بر ماست و معنى
ما أَصابَكَ مِنْ سَيِّئَةٍ فَمِنْ نَفْسِكَ
« 3 » مقرّر باشد و مشاهد عاقل .
و چون معلوم شد كه هواى متعفن كه سبب وباست ، جنّ است ، پس قول حكما كه طاعون از عفونت هواست ، درست بود ، چنان كه كه قول اهل شرع كه طاعون از طعن جنّ است ، درست است و مخالفتى ميان ايشان نباشد .
رباعى
طاعون كه حكيم گويد از شرّ هواست * از شرّ هوا نيست كه شرّ دل ماست
جنّى كه ز فعل باشد و آن پيدا * در شكل هوا طعن كند بر ما راست
تنبيه :
پوشيده نيست اين چنين سخنان در دل اكثر كسان جا ندارد به حكم :
إِلَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَ
هامش
( 1 ) . س : + مثل حركت و سكون .
( 2 ) . س : جند .
( 3 ) . نساء / 79 .