انداختن به صورت خنثى كه مرد و زن بودنش معلوم نباشد به احتمال آنكه شايد زن باشد ؛ و در بعض روايات فرموده : ربّ نظرة أورثت حسرة يوم القيامة ؛ « 1 » يعنى چه بسا نظرهاى حرام كه موجب حسرت باشد در روز قيامت ؛ اسباب منع از بهشت و روح و ريحان و حور و غلمان و سبب دخول نيران گردد ، و لذا حسرت ابدى حاصل او باشد از آن نظر حرام .
و امثال اين روايات در مطاوى كتب اخبار زياد است كه همه دلالت دارند بر حرمت نظر و حرمت استماع صوت و لمس بر طرفين . و ديگر در باب صلاة جماعت فرمود : مسجدهن بيتهنّ ؛ « 2 » يعنى مسجد زنها خانههاى آنهاست ؛ يعنى همان ثوابى كه به مردان از رفتن به مساجد و حضور جماعات مىدهند ، به زنها مىدهند ؛ در صورتى كه به قصد تحفّظ و تستّر از نامحرمان در خانههاى خود نماز كنند و از خانهها بيرون نروند . و ديگر در باب غسل ميّت مسلم ، هرگاه محرم يا مماثل مفقود باشد ، مىفرمايند : دفن به غير غسل ؛ اگر مرد باشد و دفنت به غير غسل اگر زن باشد آن ميّت ؛ يعنى هرگاه مردى مسلمان در جايى فوت شود كه مرد مسلمان يا زن محرم نباشد يا آنكه زن مسلمه فوت شود كه زن مسلمان يا مرد محرم نباشد ، در اين صورت آن ميّت را بدون غسل دفن كنند . فاضل هندى اين قول را موافق كتاب مقنع و نهايه و مبسوط و مهذّب و وسيله و جامع و شرايع و اصباح و معتبر گفته است . و در معتبر دعوى شهرت كرده و در تذكره نسبت به علماى اماميه داده است ؛ و در اين باب رواياتى از ابن ابى يعفور و ابى الصباح و خبر شحّام از حضرت صادق عليه السلام وارد است و ديگران گفتهاند كه بدل به تيمم شود ؛ و بعضى گفتهاند كه بدون نظر و از وراء ثياب غسل دهند كه همه دلالت صريحه دارند بر حرمت نظر و لمس ؛ و در اين خصوص كلّا متفقاند . و همچنين در صورت فوت مرد مسلم در جايى كه مرد مسلم نباشد و زن محرم هم نباشد مگر مرد كتابى باشد و يا آنكه زن مسلمه فوت شود كه نه زن مسلمه باشد و نه مرد محرم مگر زن كتابيه باشد ، مىفرمايند ، آن مرد كتابى يا آن زن كتابيه اولا مأمور شوند به اغتسال خود و بعد از آن ميّت مسلم يا مسلمه را غسل دهند و با غسل دفن كنند . و در اين صورت اگرچه با ميّت مسلمان مرد ، زن نامحرم باشد و با ميّت مسلمه ، مرد نامحرم مسلم يا مسلمه باشند ، ممنوعاند از تغسيل آنها و كتابى و كتابيه كه مماثل باشند ، اولى و ارجح دانستهاند از مسلم نامحرم . و نيست اين مگر به واسطهء اهميّت مسألهء نظر و حال آنكه بعد از موت ، ديگر آن التذاذ و ريبهها در ميان نيست و در اين باب هم روايات وارد است . از آن جمله روايت زيد بن على عليه السلام است از پدرانش از امير المؤمنين عليه السلام كه فرمود :
هامش
( 1 ) . و كم من نظرة أورثت حسرة طويلة : كافى ، ج 5 ، ص 559 ؛ وسائل ، ج 20 ، ص 190 ؛ ثواب الاعمال ، ص 264
( 2 ) . خير مساجد النساء البيوت : وسائل ، ج 5 ، ص 237