و شما هم مشغول وظايف خود باشيد ؛ زيراكه به واسطهء تاريكى از نظر آنها محفوظ مىباشيد ؛ و يا آنكه مراد همان اوقات ثلاثه است كه به واسطهء برخاستن از رختخواب در طرف صبح و مخفف شدن به جهت راحت در طرف ظهر و برهنهشدن در طرف بعد از عشاء به جهت خواب لباس و ساتر آنها از آنها دور است ؛ در آن حال اگر داخل شوند بدون اذن ، لابدّ نظر آنها بر صورت و اعضاى بدن آنها مىافتد و يا آنكه بر حالتى ناپسند آنها را مىبينند ؛ ولى در غير اين سه وقت مشغول لوازم عيش و زندگىاند و كمال تستّر و تحفّظ دارند ؛ چنانچه آن اطفال و غلامان بدون اذن داخل شوند ، به سهولت امكان تستّر دارند و لو به گوشهء آستين خود ، نه برهنهاند كه نتوانند خود را فورا مستور دارند ؛ ولى بعد از اين سه وقت ؛ يعنى بعد از هركدام كه منافاتى با قبليت نسبت به وقت بعد از آن نداشته باشد ، بنابراينكه مراد خصوص اوقات ثلاثه باشد نه تمام روز و يا آنكه بعدهنّ يعنى بعد از مجموع هر سه وقت كه تمام روز داخل در منع باشد و جواز اختصاص به تاريكى شب داشته باشد ؛ همچنانكه گفته شد ، باكى نيست دخول آنها به جهت خدمات بدون اذن و حراست و پايندگى شما كنند و طواف اطراف منزلگاه شما نمايند ؛ زيراكه دايما بعضى خادمند و بعضى مخدوم .
در هر حال چون حكم غلامان و اطفال نابالغ را فرمود ، بيان حكم جوانان كه به حدّ رشد و بلوغ و احتلام رسيدهاند ، مىفرمايد :
« وَ إِذا بَلَغَ الْأَطْفالُ مِنْكُمُ الْحُلُمَ فَلْيَسْتَأْذِنُوا كَمَا اسْتَأْذَنَ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ كَذلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آياتِهِ وَ اللَّهُ عَلِيمٌ حَكِيمٌ »
؛ « 1 »
يعنى و هرگاه اطفال شما به حدّ احتلام برسند و يا پانزدهساله شوند ، پس بايد كه بر سبيل وجوب ، تحصيل اذن و اجازه كنند از شما در مطلق اوقات شب و روز و مطلقا ممنوع است دخول آنها بر شما بدون اذن ؛ همچنانكه اذن مىگيرند جوانانى كه قبل از آنها به حدّ بلوغ رسيدهاند ؛ كنايه از آنكه حكم آنها حكم مردان كامل است ؛ پس بايد مثل آنها هم از ايشان احتراز نمود . پس از اين بيان مىفرمايد : همچنين بيان مىفرمايد بر شما آيات احكام خود را و بدانيد كه خدا داناست به احوال شما از قبول و امتثال يا امتناع از امتثال يا آن كه قبول كنيد اين اوامر و نواهى را تعبّدا ؛ زيراكه خدا داناست به عواقب كه خير شما در قبول و امتثال اين اوامر و نواهى است و اين احكام از روى حكمت است كه عقول شما به سهولت درك او را نمىكند و خدا عليم حكيم است كه چهقدر مفاسد در نظر حرام به عمل خواهد آمد . لهذا از روى علم و حكمت منع از آن فرمود .
و ايضا در همين سوره مىفرمايد :
« يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتاً غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى
هامش
( 1 ) . نور ، 59