3 . پاسخ پرسشهاى چهاردهگانهء حبل المتين در مسأله زن و حجاب « 1 » محسن فقيه شيرازى « 2 »
در شمارهء بيست و پنجم جريدهء حبل المتين ، مقالهاى است در موضوع زنها و حقوق و وظايف مدنى و اجتماعى آنها ، مشتمل بر 14 مسأله . ما يكيك را بعينه نقل كرده ، از نقطه نظر دينى و فلسفى جواب گوييم و هركس را در جوابهاى ما انتقادى باشد ، رجوع كرده با كمال نزاكت جواب بشنود ، و من الله الاعانه .
سؤال 1 . آيا فرقى در ساختمان جسمانى و روحانى مرد و زن هست يا نه ؟
سؤال 2 . اگر فرقى است ، جوهرى است يا عرضى كه به واسطهء اهمال در تربيت پيدا شده و به تربيت مرتفع مىشود .
جواب : در فن سياست مدن ، ثابت و مقرّر است كه نظام عالم و قوام زندگانى اولاد آدم به اختلاف طبقات و تفاوت مراتب و درجات صوريه و معنويهء ماديه و روحيهء آنها منوط و مربوط است و بايد نوع بشر اصنافى باشند كه هر صنفى امرى از امور حياتى را در عهدهء شناسند تا كار همگى منظم و مرتّب شود . پس در نظام اجتماعى بايد يكى مقام سلطنت و پادشاهى را حائز ، يكى مقام وزارت ، يكى مشار و يكى مشير باشد ، يكى امير و يكى دبير باشد ، يكى غنى باشد ديگرى فقير ، يكى زحمت تجارت را تحمل نمايد ، يكى رنج و محنت زراعت را ، و هكذا .
و از اين نكته دانسته مىشود كه اشتراك كلى و مساوات مطلق كه در اين ايّام در بعضى السنه و افواه افتاده ، مايهء فنا و زوال و انقراض اين نوع است . چنانچه افلاطون الهى مىگويد :
لو تساوى الناس جميعا لهلكوا جميعا ؛ چه اگر همگى غنى باشند ، كارهايى را كه فقير عهدهدار مىشود به جهت رفع حاجت و فقر خود در عهدهء تعويق واقع و اگر همه فقير
هامش
( 1 ) . چاپ شده در مجلهء الاسلام ، سال پنجم ، ( 1346 ق ) ش 3 . براساس يادداشت كوتاهى كه در فهرست مقالات الاسلام شمارهء ياد شده آمده ، اين سؤالات در نشريهء حبل المتين با امضاى « جويا » كه به نظر مىرسد مستعار باشد ، به چاپ رسيده است .
( 2 ) . از آنجا نويسندهء اين مقاله روشن نيست ، عجالتا براساس حدس كلى ، آن را از مدير نشريه مىدانيم .