كه فرمودهاند ، مراد از زينت مواقع زينت است ، مىفرمايد : اظهر بلكه اصحّ آن است كه اين در حال صلات است نه در نظر ؛ يعنى جايز بودن كشف صورت و دست و پا در حال نماز است نه در وقتى كه نامحرم مىخواهد نگاه كند ؛ زيرا كه همهء بدن حرّه عورت و مر غير زوج و محرم را جايز نيست نظر كردن به شىءاى از آن ، مگر به جهت ضرورت چون معالجه و تحمّل شهادت ؛ اين است عين عبارت مفسّر مزبور [ كه ] در تفسير منهج الصادقين ذكر فرموده ؛ « 1 » هركس را اندك شعور و ادراكى باشد مىداند كه اين خلاف چيزى است كه صاحب مقاله به آن مرد بزرگ نسبت داده و اين كلام صريح است در حرمت كشف حجاب پيش نامحرم مگر در صورت ضرورت و لزوم ؛ پس اين نسبت كذب محض و عين افتراست .
سُبْحانَكَ هذا بُهْتانٌ عَظِيمٌ
. « 2 »
مفسر مزبور علاوه بر آنچه ذكر شد مىفرمايد كه صاحب كنز العرفان نيز بر آن است ؛ يعنى نقل قول كرده كه مراد مواقع زينت است به حذف مضاف ، نه نفس زينت ؛ زيرا كه نظر در حلى و اصباغ و ثياب جايز است ؛ و نزد بعضى مراد نفس زينت است و اظهر نزد من آن است كه مراد نفس زينت است و نظر در آن حرام ؛ زيرا كه نظر به آن وسيله ، نظر به مواضع آن است ؛ و اما آنچه ظاهر باشد ، حرام نيست ؛ و به جهت لزوم حرج كه منفى است در دين ؛ و مراد به ظاهره ثياب ، يعنى لباس است فقط ؛ و اين اصحّ است نزد من به جهت اطباق فقها بر آنكه همهء بدن عورت است مگر بر زوج و محارم ؛ و بنابراين ، مراد به باطنه خلخال است و سوار [ دستبند ] و قرط [ گوشواره ] و جميع آنچه مباشر و ملاصق بدن است كه نظر به آن مستلزم نظر است به بدن ؛ و اما باقى اقوال در زينت ظاهر كه آن وجه است و كفان يا كحل يا خضاب يا خاتم و قول به اينكه مسامحه و جواز نظر به اينها به جهت حاجت است به كشف آن ، ضعيف است و به تحقيق نرسيده ؛ پس اگر ضرورت به كشف واقع شود و حرج لازم آيد به ستر آن ، اقتصار بايد كرد به همان ، نه به آيه آن و گرنه جواز در آن صورت ندارد . « 3 »
الاسلام : بر حسب آنچه اشاره كرديم به آن ، ما ناچاريم به قوانين علميه با صاحب مقالهء مزبوره سخن گوييم ؛ هرچند از طرز مجلهنگارى خارج باشد . در فنّ اصول مقرّر است كه ظواهر الفاظ حجّت است و بايد لفظ را بر معنى ظاهر حمله كرد ، مگر در صورتى كه دليل قطعى يا ظنّى معتبر بر خلاف آن قائم شود . و فقرهء شريفهء
وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ
ظاهر است در نهى از ارائه و نشان دادن نفس زينت نه محلّ آن ، و
إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها
بيرون مىكند از اين
هامش
( 1 ) . منهج الصادقين ، ج 6 ، ص 296
( 2 ) . نور ، 16
( 3 ) . كنز العرفان ، ج 2 ، ص 222 ( تهران ، المكتبة المرتضوية ، 1385 ق ) .