شهريور 1306 شمسى ) كتابت شده و در مطبعهء سعادت شيراز به چاپ رسيده است . با توجه به چاپ رساله در شيراز و ارجاع مؤلف به نشريهء استخر كه آن هم در شيراز طبع مىشده ، مىتوان تصور كرد كه مؤلف ، دستكم در اين شهر زندگى مىكرده است . به علاوه ، مقايسهء چاپ اين كتاب با برخى از شمارههاى مجلهء الاسلام از محسن فقيه شيرازى كه در آن مقالات متعددى دربارهء حجاب آمده « 1 » نشان مىدهد كه چاپ آن در رديف چاپ خود مجلهء الاسلام و احتمالا ضميمهء آن نشريه بوده است .
زينب بيگم به تصريح خودش از كتابى با عنوان عصم العفائف كه به زبان فارسى و در بارهء حجاب بوده استفاده كرده است . نويسندهء اين اثر نيز يك نفر شيرازى با نام شريف ميرزا محمد جواد فرزند ميرزا رضاى واعظ دارابى است . « 2 » وى بيش از پنج مورد مطلب از آن نقل كرده و به احتمال ، بخش زيادى از مطالب اصلى رسالهء خود را از وى برگرفته است .
عمدهء مباحث كتاب فقهى و علمى است و كمتر به مباحث اجتماعى و استدلالهاى عقلى كه در برخى از رسالههاى حجابيه آن روزگار وارد شده بوده ، پرداخته شده است .
دليلش آن است كه اصل رساله ، در رد بر همان مقالهء پيشگفته بوده و نويسندهء آن مقاله ، كوشيده است تا به نوعى وجوب شرعى حجاب را زير سؤال ببرد . با اين حال ، در پايان بحث به چند انتقاد اجتماعى در باب حجاب پاسخ داده شده است . از جمله آنكه « به واسطهء حجاب غالب جوانان ترك ازدواج كردهاند » يا اينكه « حجاب باعث بدعملى و امراض مسريه است » و امثال اينها .
در متن چاپى ، رسالهء ياد شده تا صفحهء 43 به پايان رسيده و پس از آن ، كاتب اين رساله كه متن به خط او به صورت چاپ سنگى ارائه شده ، قصيدهاى را در باب حجاب در ردّ بر آنچه كه ايرج ميرزا و غير او دربارهء كشف حجاب سرودهاند ، ديده كه آورده و خاتمهاى نيز بر آن ملحق كرده كه خود رسالهاى مستقل در اين باب به شمار مىآيد .
گفتنى است كه دو نقد ديگر نيز در مجلهء الاسلام دربارهء مقاله اصفهانى چاپ شده كه آن دو متن را نيز در همين مجموعه به چاپ رساندهايم .
هامش
( 1 ) . شش مقاله از آن در ادامه در همين مجموعه آمده است . در مقدمهء نخستين آنها شرحى دربارهء محسن فقيه شيرازى و مجله الاسلام دادهايم .
( 2 ) . خوشبختانه نسخهاى از اين اثر در قم موجود است كه به يمن راهنمايى آقايان باقرى بيدهندى و عبيرى ، تصويرى از آن تا صفحهء 271 در اختيار بنده قرار دارد . اين اثر ، يكى از مفصّلترين آثارى است كه دربارهء حكم حجاب در اسلام نگاشته شده است .