حضرت بر سبيل امتحان فرمود كه اى فاطمه ! چرا از ابن ام مكتوم پنهان شدى ؟ وى چشم ندارد و چيزى نمىبيند . آن خاتون دو جهان فرمود : يا رسول الله ! اگر او چشم ندارد ، من چشم دارم ؛ پس اگر او مرا نمىبيند ، من او را خواهم ديد . و حق تعالى فرموده :
« وَ قُلْ لِلْمُؤْمِناتِ يَغْضُضْنَ مِنْ أَبْصارِهِنَّ »
. رسول خدا ( ص ) فرمود : الحمد للّه الذى أرانى فى أهل بيتى ما سرّنى ؛ « 1 » شكر خداى را كه با من نمود در اهل بيت من ، آنچه مرا به آن شادمان گردانيد .
و در اينجا لازم است كه شرحى هم از آنچه صاحب منهج در تفسير « لّا ما ظهر منها » فرموده نقل شود . مىگويد : چون [ مانند ] خاتم و اطراف ثياب و كحل در عين و خضاب در كف . چه ، اخفاى اين موجب هرج است ؛ و گويند كه مراد از زينت ، مواقع آن است بر حذف مضاف و يا ماى موصوله ، اعمّ از محاسن خلقيه و تزيينيهء اوست . بنابراين ، مستثنى وجه است ، نه كفين . واضح آن است كه اين در حال صلات است ، نه در نظر ؛ زيرا كه همهء بدن مرأه عورت است و مر غير زوج و نامحرم را جايز نيست نظر كردن به شيئى از آن مگر به جهت ضرورت ، چون معالجه و تحمّل شهادت . و در مجمع البيان آورده كه مراد بقوله
« وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا ما ظَهَرَ مِنْها »
آن است كه ظاهر نكنند مواضع زينت را از براى غير محرم و هركه در حكم آن است ، چون اطفال غير مميّز و غير آن ؛ و مراد نفس زينت نيست ، زيرا كه رؤيت زينت حرام نيست ، بلكه مواضع زينت است تا آنجا كه مىگويد : و اظهر آن است كه مراد نفس زينت و نظر بر او حرام است ، زيرا كه نظر بر آن وسيله ، نظر است به مواضع آن . و امّا آنچه از آن ظاهر باشد ، حرام نيست به جهت لزوم حرج كه منفى است در دين و مراد به ظاهره ، ثياب است فقط ؛ و اين اصحّ است نزد من به جهت اطباق فقها بر آنكه همه بدن زن عورت است ، الى آخر ما ذكره « 2 » .
فقير مىگويد : كه در نزد هر عاقل ، مبرهن و واضح است كه در نگريستن و ارائهء بدن يا آشكار كردن زينت ، مفسده همان تحريك شهوت است كه غالبا مؤدّى بر ارتكاب زنا است و به همين جهت ، اوّل بر حفظ چشم ابتدا فرموده ؛ زيرا كه نگريستن بر محرّكات شهوت ، به مثابهء كليد است نسبت بر زناكارى . بنابراين ، مراد ، ظاهر نكردن زينت است در مواضع آن ؛ يعنى مقصود از تحريم ، ظاهر نكردن گوشواره مثلا در گوش و سرخاب و سفيداب در روى است نه اظهار زينتى كه در بدن نباشد ، مانند خلخال كه از ديوار آويخته شود . بنابراين ، هر زينت كه عرفا او را محرّك شهوت گويند و از براى آن در كار باشد ، اظهار آن حرام است ؛
هامش
( 1 ) . مستدرك ، ج 14 ، ص 289 ؛ بحار ، ج 43 ، ص 91 ؛ الجعفريات ، ص 95 ؛ دعائم الاسلام ، ج 2 ، ص 214 ؛ روض الجنان ( تفسير ابو الفتوح رازى ) ، ج 14 ، ص 123
( 2 ) . بنگريد : مجمع البيان ، ج 7 ، ص 258 - 259 ( چاپ دار التقريب مصر ) .