عبادات تكليفيّه ، بر وفق عبادات تكوينيّه باشد و عبادت تكليفى ، امتتال اوامر و نواهى تشريعيّه است ، و عبادت تكوينى ، امتثال اوامر و نواهى تكوينيّه و استكمالات تكوينيّه شش باشد .
در لطايف شش گانهء آدمى - كه به وجهى ، تأويل خلقت در « ستة ايّام » است كه در جاى ديگر شرح دادهايم - پس ، در عابد « ما فيه الاستكمال » شش و « ما به الاستكمال » نيز شش است ، تا عالمين انسان صغير و انسان كبير ، متطابق باشند و تفاوت ، به اجمال و تفصيل است .
مسائل : در صيام ، از احكام خمسهء شرعيّه ، غير [ از ] « مباح » ، همهء [ اقسام ] راه دارد ؛ امّا « واجب » گذشت ، و امّا روزهء « مندوب » بسيار است ، چه : « الصوم جنّة من النّار » « 1 » ، مطلق آمده است و همه ، در كتب فقهيّه مذكور است ، لكن متأكّد الاستحباب آنها [ مورد اشاره قرار مىگيرد ] ، از آن جمله است :
صوم سه روز ، از هر ماه ، اوّل خميس از هر ماه ، و آخر خميس از هر ماه ، و اوّل اربعاء از عشر دوم . و از آن جمله است ، شش روز بعد از عيد فطر ، و از آن جمله است « ايّام البيض » با حذف موصوف ، اعنى : ايّام الليالى البيض - كه سيزدهم و چهاردهم و پانزدهم باشد ، از هر ماه كه اين شبها ، تماما با فروغ مه روشناند - و از آن جمله است ، ايّام « مولد » و « مبعث » نبى صلّى اللّه عليه و آله و « غدير » و « دحو الارض » و « اوّل ذى الحجّة » و « مباهله » و ماه مبارك « رجب » و « شعبان » و غير ذلك .
اسرار : آن سه روز ، و آن شش روز ، در بعضى از اسرار مماثلاند . چه ، در بعض اخبار معلّل است كه مواظبت بر صوم آن شش روز ، معادل است با صوم دهر ، زيرا كه :
« مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها »
. « 2 » پس ، ماه مبارك ، عند اللّه ده ماه محسوب مىشود ، و آن شش روز ، دو ماه و [ طبق اين محاسبه ، در ] مجموع يك سال مىشود ، و با دوام اين شيوهء مرضيّه ، معادل « صوم الدّهر » مىشود و همچنين صوم سه روز هر ماه .
هامش
( 1 ) - « بحار الانوار » ج 64 / 368 و ج 74 / 142 .
( 2 ) - انعام / 161 .