و مقرّر است كه مسند معرّف به « لام » ، محصور است در مسند اليه ، و اگر نباشد ، مگر
« بِكُلِّ شَيْءٍ عَلِيمٌ »
هر آينه كافى است ، در اثبات مطلوب . چه ، علم او حضورى است و صفحات نفس الامر و صحايف اعيان ، نسبت به او - تعالى - چون صفحات اذهاناند ، نسبت به « ما » - كما مرّ -
و امر « تكفير » به عكس اين است كه با كفّاره دادن براى سيّئات و « توبه » و « انابه » و آزادى و امساك اتمّ و رقّت و اجاده بر مساكين به نيّت قربت ، ظاهر شود وجه اللّه كه « قاهر » و « باهر » است و پوشانيده شود ، وجه النّفس كه مقهور است :
« يُبَدِّلُ اللَّهُ سَيِّئاتِهِمْ حَسَناتٍ »
« 1 » و
« يُكَفِّرَ عَنْهُمْ سَيِّئاتِهِمْ »
« 2 » ، و التّكفير لغة : السّتر ، و سراب كه در قيعهء امكان وقاع ماهيّات قفرهء فقيره بود ، توفيه حسابش شد . كه از نخست « محو » بوده و انجام بر طبق آغاز آمد : « كان اللّه و لم يكن معه شىء و الآن كما كان » .
هستى عالم نمايد ، چون سراب * در بيابان ، از شعاعِ آفتاب
اين است معنى دو اسم شريف « يا مضعّف الحسنات » و يا « ما حى السّيئات » ، با تلميح به قول حق تعالى كه :
« مَنْ جاءَ بِالْحَسَنَةِ فَلَهُ عَشْرُ أَمْثالِها »
. « 3 » پس ، مضعّف حسنات است كه وجود « خير » است و « حسنه » .
و چون تأييد بندهء خود فرمايد به « ذكر » و « فكر » و « عمل صالح » ، ديدهء بصيرت او را مفتوح سازد ، بر مقوّم وجودات و رابط كثرات و عروة الوثقائى كه : « لا انفصام لها بها » و كليّت و وسعت تضعيف شود ، هم در « نظر » ، و هم در « منظور » . و اعمال هم ، اتمّ و اشمخ شوند با نيّات اعلى ، و اقرب شوند ، با محوضت و خلوص ، و ما حى سيئات است ، با محو وجه النّفس الموهوم ، و صحو وجه اللّه المعلوم . چه ، در وجودات ، و چه در توابع وجودات ، از صفات و افعال .
سرّ در عتق رقبهء مؤمنه : چون رقبهء خود را به ربقهء شيطان مقيّد نمود ، و حال آنكه خداوند تعالى فرموده :
« لا تَعْبُدُوا الشَّيْطانَ »
« 4 » پس ، بايد « تايب » و « منيب » شود و
هامش
( 1 ) - فرقان / 70 .
( 2 ) - انفال / 29 .
( 3 ) - انعام / 161 .
( 4 ) - يس / 60 .