اوّل : مسافت شرعيّه است ، و آن عبارت است از هشت فرسخ شرعى كه هر فرسخى عبارت از سه ميل باشد .
و در اعتبار هشت فرسخ در رفتن به تنهايى ، يا در مجموع رفتن و برگشتن - چنانچه چهار فرسخ رفتن و چهار فرسخ برگشتن باشد - خلاف است ؛ « 1 » جمعى از علما وجه اوّل را اختيار نمودهاند « 2 » و هرگاه رفتن ، از هشت فرسخ كمتر باشد ، نماز را تمام مىدانند مگر در صورتى كه بيان مىشود .
و جمعى ديگر ، در چهار فرسخ هرگاه ضمّ شود به برگشتن - به اين معنى كه قاطع سفر ، فى ما بين به عمل نيايد - نماز را قصر مىدانند و تمام را مجزى نمىدانند « 3 » و جمعى ديگر ، او را مخيّر بين قصر و تمام مىدانند . « 4 »
و آنچه مذكور شد ، در صورتى است كه برگشتن او در آن روز واقع نشود ؛ و اگر آن روز برگردد ، معروف بين العلما تعيّن قصر است « 5 » .
هامش
( 1 ) - ر . ك : مفتاح الكرامة ، ج 10 ، ص 323 .
( 2 ) - از آن جمله سيد مرتضى به نقل محقّق حلّى در المعتبر ، ج 2 ، ص 468 و ابن ادريس حلّى در السرائر ، ج 1 ، ص 329 و ر . ك : ذكرى الشيعة ، ج 4 ، ص 292 ؛ الحدائق الناضرة ، ج 11 ، ص 313 .
( 3 ) - از آن جمله ابن ابى عقيل به نقل علّامهى حلّى در مختلف الشيعة ، ج 3 ، ص 104 ؛ محقّق سبزوارى در ذخيرة المعاد ، ص 406 ؛ فيض كاشانى در مفاتيح الشرايع ، ج 1 ، ص 25 ؛ محدّث بحرانى در الحدائق الناضرة ، ج 11 ، ص 325 ؛ سيّد على طباطبايى در رياض المسائل ، ج 4 . ص 325 .
( 4 ) - از آن جمله : شيخ طوسى در النهاية ، ص 122 ؛ شيخ صدوق و والد ايشان به نقل علّامهى حلّى در مختلف الشيعة ، ج 3 ، ص 102 ؛ شهيد اوّل در ذكرى الشيعة ، ج 4 ، ص 292 ؛ شهيد ثانى در روض الجنان ، ج 2 ، ص 1024 ؛ سيد محمّد عاملى در مدارك الاحكام ، ج 4 ، ص 437 .
( 5 ) - ر . ك : الحدائق الناضرة ، ج 11 ، ص 313 ؛ رياض المسائل ، ج 4 ، ص 338 .