و هرگاه از امام متأخّر شود به ركنى - چنانچه ركوع از او فوت شود - در فوات قدوه به آن ، تأمّل است ، و مصرّح به در كلام بعضى ، عدم فوات است « 1 » ؛ بلكه كلام بعضى ، اشعار به اتّفاق علماى ما بر آن دارد « 2 » .
و بعض احاديث معتبره ، دلالت بر عدم فوات قدوه به فوت ركوع دارد « 3 » ؛ ليكن مورد حديث ، صورت سهو است ، و حكم به جريان آن در صورت عمد نيز خالى از قوّت نيست .
چهارم : آن است كه ادراك جماعت ، به ادراك ركعت مىشود .
و در ادراك ركعت ، ادراك ركوع كافى است « 4 » ، چه امام مشغول ذكر باشد ، يا ذكر را تمام نموده باشد ؛ بلكه هرگاه حركت هم نموده باشد ؛ و ليكن از حدّ ركوع ، تجاوز نكرده به او ملحق شود ظاهرا كافى باشد .
و بعض علما در ادراك ركعت ، ادراك تكبير ركوع را معتبر دانستهاند « 5 » .
چنانچه چند حديث دلالت بر آن دارد « 6 » .
و شايد مراد به آن ، ادراك امام ، قبل از ركوع باشد ؛ چه ، تكبير ركوع ، از جمله سنن است .
و على أىّ حال ، اظهر و اشهر ، قول اوّل است . « 7 » پس اگر ركعت اوّل را ادراك
هامش
( 1 ) - شهيد اوّل در ذكرى الشيعة ، ج 4 ، ص 452 .
( 2 ) - محقّق ثانى در الرسالة الجعفرية ( رسائل المحقّق الكركى ، ج 1 ، ص 128 ) .
( 3 ) - صحيحهء عبد الرحمن - التهذيب ، ج 3 ، ص 55 ، ح 188 ؛ وسائل الشيعة ، ج 8 ، ص 413 ، ح 1 ، باب 64 ، ابواب صلاة الجماعة .
( 4 ) - براى اطلاع از برخى از فروع مسأله ر . ك : مبحث من ادرك الامام فى اثناء الصلاة ، اربعين حديث محقّق خواجوئى ، ص 252 - 259 .
( 5 ) - شيخ طوسى در النهاية ، ص 105 و 114 و قاضى ابن برّاج در المهذّب ، ج 1 ، ص 82 .
( 6 ) - صحاح محمّد بن مسلم . ر . ك : وسائل الشيعة ، ج 8 ، ص 381 ، ابواب صلاة الجماعة ، باب 44 .
( 7 ) - ر . ك : المختصر النافع ، ص 35 ؛ جامع المقاصد ، ج 2 ، ص 408 ؛ كفاية الاحكام ، ج 1 ، ص 148 .