آن ، مختار بعض متأخرين است « 1 » و حمل احاديث بر صورت غير عمد ، دور نيست ؛ پس بنابر وجه اوّل ، خالى از قوّت نيست .
و هرگاه سهوا چنان نمايد ، عود مىنمايد تا متابعت حاصل آيد . پس اگر قبل از امام ، به ركوع يا سجود رفته ، عود مىنمايد ، و در ركوع و سجود ، متابعت با امام مىكند .
و بعضى در عود از سجود ، تأمّل نموده « 2 » ؛ چون مورد حديث ، ركوع است ، و آن ، ضعيف است ، و ظاهر عدم فرق است .
و هرگاه رفع رأس از ركوع ، يا سجود نموده باشد ، بلا اشكال عود مىنمايد ، و متابعت با امام مىكند .
و در وجوب عود در صور مفروضه ، و جواز آن ، خلاف است « 3 » ، و ظاهر احاديث ، وجوب است « 4 » و بنابر وجوب ، در فساد نماز با تخلّف ، تأمّل است ، و احوط ، اعادهى نماز است .
و بدان كه مناط در صدق متابعت ، در صورت تأخّر از امام ، عرف است ، بايد چنين به جا آورد كه عرفا ، متابعت صدق نمايد .
و بعضى از علما ، متابعت را به اين نحو دانستهاند كه فعل او مصاحب با فعل امام ، يا متأخّر باشد ؛ ليكن به نحوى كه شروع او به آن فعل ، قبل از فراغ امام از آن باشد « 5 » .
و در احاديث ، بعض شواهد بر اعتبار شروع به فعل ، قبل از فراغ امام از آن هست . « 6 »
هامش
( 1 ) - سيد على طباطبايى در رياض المسائل ، ج 4 ، ص 231 .
( 2 ) - محدّث بحرانى در الحدائق الناضرة ، ج 11 ، ص 142 .
( 3 ) - ر . ك : مفتاح الكرامة ، ج 10 ، ص 190 .
( 4 ) - ر . ك : وسائل الشيعة ، ج 6 ، ص 287 ، ح 1 ، ابواب القنوت ، باب 17 .
( 5 ) - شهيد ثانى در روض الجنان ، ج 2 ، ص 994 .
( 6 ) - ر . ك : وسائل الشيعة ، ج 8 ، ص 352 ، ح 1 ، باب 29 ، ابواب صلاة الجماعة .