علما آن را تخصيص به اكل و شرب كثير دادهاند « 1 » تا مندرج در فعل كثير شود .
و شيخ طوسى رحمه اللّه مطلق اكل و شرب را مانع از نماز دانسته ، و نقل اجماع بر آن نموده « 2 » .
و ظاهر كلام علّامه رحمه اللّه اتّفاق شيعه بر صحّت نماز است « 3 » .
و هرگاه چيزى در دهان خود گزارد ، از قبيل شكر و نبات كه آب شود و فرو برد ، بطلان را در اين صورت ، به اهل سنّت نسبت دادهاند ، و اتّفاق فريقين را نقل نموده بر جواز فرو بردن آن چه ما بين دندانها مانده ، از بقاياى غذا .
و نيز حكم فرموده كه هرگاه لقمه را در دهان گذارد ، و بعد از شروع در نماز ، آن را فرو برد ، مانع از صحّت نماز نيست ؛ چون فعل كثير نيست « 4 » .
و به اين كلام ، دعواى اجماع شيخ طوسى رحمه اللّه ، بر بطلان نماز به مطلق اكل و شرب ، ضعيف مىشود .
و مىتوان كلام شيخ را حمل بر صورت كثرت نمود ، و در اين صورت ، تأمّلى در ابطال نماز نيست ، چنانچه جمعى حكايت اجماع بر آن نمودهاند « 5 » .
و در اين هنگام ، اگر ماحى صورت نماز باشد ، مبطل است مطلقا ، و اگر ماحى بالمرّه نباشد ، در صورت عمد ، مبطل ، و در صورت فراموشى ، مبطل نيست ؛ چنانچه علّامه رحمه اللّه ادعاى اجماع بر آن نموده « 6 »
هامش
( 1 ) - ر . ك : مفتاح الكرامة ، ج 7 ، ص 107 .
( 2 ) - ر . ك : الخلاف ، ج 1 ، ص 413 ، مسأله 159 .
( 3 ) - ر . ك : منتهى المطلب ، ج 5 ، ص 304 .
( 4 ) - همان ، ص 305 .
( 5 ) - ر . ك : ذخيرة المعاد ، ص 355 ؛ رياض المسائل ، ج 3 ، ص 509 ؛ كشف اللثام ، ج 4 ، ص 173 و مصابيح الظلام ، ج 9 ، ص 70 - 69 .
( 6 ) - ر . ك : منتهى المطلب ، ج 5 ، ص 304 .