نمودهاند « 1 » .
و بعضى « 2 » در هر دو صورت منع كردهاند .
و بعضى « 3 » در صورت اولى ، تجويز و در صورت ثانى ، منع نمودهاند .
و در احاديث وارده نيز اختلاف است « 4 » . « 5 »
و آنچه به نظر قاصر مىرسد آن است كه بودن محلّ جبهه ممّا يصحّ السجود عليه ، و همچنان عدم ارتفاع و انخفاض آن به مقدار مذكور ، از جملهى مقدّمات اصل سجود نيست ؛ بلكه امور مذكوره از جملهى خصوصيّات معتبرهى زايده بر اصل سجود است .
پس به مطلق وضع جبهه - هر چند بر ما لا يصحّ السجود عليه باشد - اسم سجود صادق است ، و از آنجا است كه امور مذكوره ، در سجود شكر ، شرط نيست ؛ بلكه در سجدهى تلاوت ، جمعى « 6 » شرط نمىدانند ، و اگر نه چنين بودى ، وجوب سجود مانع قرائت عزيمه در نماز نشدى ؛ بنابر آنكه آن امور را در
هامش
( 1 ) - علّامهى حلّى در تذكرة الفقهاء ، ج 3 ، ص 194 - 195 ، مسأله 265 .
( 2 ) - سيد محمّد عاملى در مدارك الاحكام ، ج 3 ، ص 408 ؛ محقّق خراسانى در ذخيرة المعاد ، ص 285 .
( 3 ) - محقّق ثانى در جامع المقاصد ، ج 2 ، ص 299 - 300 ؛ شهيد ثانى در روض الجنان ، ج 2 ، ص 731 ؛ فاضل هندى در كشف اللثام ، ج 4 ، ص 88 ؛ محدّث بحرانى در الحدائق الناضرة ، ج 8 ، ص 287 ؛ محقّق نراقى در مستند الشيعة ، ج 5 ، ص 277 ؛ شيخ محمّد حسن نجفى در جواهر الكلام ، ج 10 ، ص 279 .
( 4 ) - ر . ك : وسائل الشيعة ، ج 6 ، ص 353 - 354 - باب 8 از ابواب السجود .
( 5 ) - براى اطلاع بر تفصيل اقوال و روايات ، و اختلاف موجود در آن ، به كتاب شريف مطالع الانوار ، ج 2 ، ص 139 - 143 مراجعه شود .
( 6 ) - محقّق حلّى در المعتبر ، ج 2 ، ص 272 ؛ محدّث بحرانى در الحدائق الناضرة ، ج 8 ، ص 337 .