در حال اختيار بر مأكول و ملبوس معتاد ، جايز نيست ، و بر مفروش ، مانعى ندارد ؛ چون حصير و بوريا .
و مأكول و ملبوس اعم از آن است كه بالفعل قابل اكل و لبس باشد ؛ چون نان و خرما و پيراهن و قبا ، يا اين كه موقوف بر تصرّفى باشد تا مأكول و ملبوس شود ؛ چون گندم و جو و كتان و پنبه و مانند آنها .
و بعضى از علما « 1 » سجود بر گندم و جو را تجويز نمودهاند ؛ چون بالفعل مأكول عادى نيست و همچنان سجود بر پنبه و كتان را پيش از ريشتن و بافتن تجويز نمودهاند و بعد از ريشتن ، توقف نمودهاند و آن ، ضعيف است .
و هرگاه چيزى در بعض احوال مأكول و در بعض احوال مأكول نباشد در هر يك از حالتين ، حكم آن بر وى جارى است ، و گياهى كه در دواى مسهل و منضج استعمال مىشود ، دور نيست كه مندرج در مأكول نباشد و در جواز سجود بر زنجبيل و دارچين و زعفران دو وجه است و اظهر ، منع است . و هرگاه چيزى در بلدى ، مأكول يا ملبوس عادى باشد ، و در بلدى ديگر نبوده باشد ، در جواز سجود بر آن اشكال ، و احوط منع است .
سيّم : كاغذ است ، چنانچه روايات صحيحه « 2 » ، و اجماع منقول « 3 » بر آن دلالت دارد ، و ظاهر اطلاق روايات و كلام بسيارى از اصحاب ، « 4 » عدم فرق
هامش
( 1 ) - علّامهى حلّى در نهاية الاحكام ، ج 1 ، ص 362 و ر . ك : مستند الشيعة ، ج 5 ، ص 257 .
( 2 ) - صحيحهء صفوان جمّال ، التهذيب ، ج 2 ، ص 309 ، ح 1251 و صحيحهء على بن مهزيار ، استبصار ، ج 1 ، ص 334 ، ح 1257 ؛ وسائل الشيعة ، ج 5 ، ص 355 - 356 ، ح 1 و 2 ، باب 7 ، ابواب ما يسجد عليه .
( 3 ) - شهيد اوّل در مسالك الافهام ، ج 1 ، ص 179 - 178 ؛ شهيد ثانى در الروضة البهيّة ، ج 1 ، ص 227 .
( 4 ) - محقّق سبزوارى در ذخيرة المعاد ، ص 242 ؛ محدّث بحرانى در الحدائق الناضرة ، ج 7 ، ص