اين بيان مىشود إن شاء اللّه تعالى - و آن ، ركن است در نماز ، كه به زيادتى و نقصان آن ، عمدا و سهوا ، نماز باطل مىشود ؛
و در حقيقت آن ، دو امر معتبر است :
اوّل : انحنا است به حدّى كه سر انگشتان به زانوى او رسد ، چنانچه حديث صحيح « 1 » بر آن دلالت دارد ؛
و جمعى از علما « 2 » مذكور نمودهاند كه حدّ آن ، امكان گذاردن دستها است به زانو .
بلكه از بعض علما « 3 » دعواى اتّفاق علما بر اعتبار امكان گذاردن كف دستها بر زانو ، ظاهر مىشود ؛ و آن ، احوط است ، و قول اوّل ، اظهر است .
و عبرت در آن ، به حال مستوى الخلقه است ؛ پس اگر دستهاى او بسيار بلند باشد ، به نحوى كه به اندك خم شدن به زانوى او رسد ، به همان قدر اكتفا نمىشود ؛ بلكه بايد رجوع به مستوى الخلقه نمايد ، و همچنان هرگاه دستهاى او كوتاه باشد ، پس آن قدر خم مىشود كه هرگاه مستوى الخلقه مىبود ، دست او به زانو مىرسيد .
و هرگاه به جهت پيرى يا عروض ناخوشى ، پشت او به حدّ ركوع خم شده
هامش
( 1 ) - دو صحيحهء زراره - الكافى ، ج 3 ، ص 319 ، ح 1 ؛ وسائل الشيعة ، ج 6 ، ص 295 ، ح 1 ؛ الكافى ، ج 3 ، ص 334 ، ح 1 ؛ وسائل الشيعة ، ج 5 ، ص 461 ، ح 3 ، باب 1 ابواب افعال الصلاة .
( 2 ) - محقّق حلّى در شرائع الاسلام ، ج 1 ، ص 84 ؛ يحيى بن سعيد حلّى در الجامع للشرائع ، ص 82 ؛ علّامهى حلّى در منتهى المطلب ، ج 5 ، ص 114 ؛ شهيد اوّل در ذكرى الشيعة ، ج 3 ، ص 365 ؛ محقّق ثانى در جامع المقاصد ، ج 2 ، ص 283 ؛ فيض كاشانى در مفاتيح الشرائع ، ج 1 ، ص 138 - 139 .
( 3 ) - محقّق ثانى [ در جامع المقاصد ، ج 2 ، ص 283 ] - فيض كاشانى [ در مفاتيح الشرائع ، ج 1 ، ص 138 ] .