مخيّر است ما بين خواندن سورهى حمد به تنهايى ، و گفتن تسبيحات اربعه ، كه آن : « سبحان اللّه و الحمد للّه و لا إله الّا اللّه و اللّه اكبر » است .
و در اكتفا به خواندن آن ، يكدفعه ، يا تكرار ، سه دفعه ، خلاف است « 1 » ، و ظاهر مشهور « 2 » ، قول ثانى است ، و اوّل ، خالى از قوت نيست .
و بعضى از علما « 3 » اكتفا به سه ذكر اوّل نمودهاند ، و گفتن تكبير آن را واجب نمىدانند ، و سه دفعه گفتن آنها را لازم مىدانند ؛ پس بنابراين قول ، اكتفا به نه ذكر مىشود .
و بعضى « 4 » در دفعهى آخر ، گفتن تكبير را لازم دانستهاند ؛ پس واجب ، ده ذكر مىشود .
و بعضى « 5 » اكتفا به مطلق ذكر نمودهاند ؛ هر چند گفتن يك سبحان اللّه باشد ، و آن ضعيف است « 6 » .
[ ركوع ]
مبحث پنجم : در بيان ركوع است .
بدان كه در هر ركعت ، يك ركوع واجب است سواى نماز آيات - چنانچه بعد از
هامش
( 1 ) - ر . ك : مفتاح الكرامة ، ج 7 ، ص 154 - 155 ؛ مستند الشيعة ، ج 5 ، ص 143 - 148 ؛ جواهر الكلام ، ج 10 ، ص 61 - 46 .
( 2 ) - ر . ك : تلخيص المرام ، ص 26 .
( 3 ) - ابى الصلاح حلبى در الكافى ، ص 117 .
( 4 ) - شيخ طوسى در المبسوط ، ج 1 ، ص 106 ؛ ابن زهره در غنية النزوع ، ص 77 ؛ شيخ صدوق در الهداية ، ص 135 ؛ سيد مرتضى در جمل العلم و العمل ( رسائل الشريف المرتضى ، ج 3 ) ص 32 ؛ سالار ديلمى در مراسم ، ص 72 .
( 5 ) - علّامهى مجلسى در بحار الانوار ، ج 82 ، ص 89 ، ذيل حديث 7 .
( 6 ) - براى اطلاع يافتن از اقوال در مسأله ، به كتاب عديم النظير « مطالع الانوار » ، ج 2 ، ص 78 - 77 مراجعه شود .