[ كيفيّت و انواع غسل ]
بحث سوّم : در بيان كيفيّت غسل است .
بدان كه غسل بر دو وجه واقع مىشود :
اوّل : ترتيبى ، و آن چنين است كه اوّل ، سر را شسته ، بعد طرف راست ، و بعد طرف چپ را بشويد .
و بايد كه تمامى هر يك از اعضاى مسطوره را بشويد ، به نحوى كه به قدر سر مويى از بشره ناشسته نماند ، و شستن موى در اين مقام - على المشهور - وجوبى ندارد « 1 » ؛ و آن نسبت به موى طويل كه از محلّ خود تجاوز نموده باشد ، ظاهرا تشكيكى ندارد ؛ و امّا نسبت به موى مختصّ محل ، پس حكم به عدم وجوب ، هر چند قوّتى دارد و ليكن خالى از تأمّل نيست ، و احوط شستن آن است .
و شستن زير مو از بشره ، واجب است ؛ چه مو كم باشد يا انبوه ؛ پس رسانيدن آب به زير ريش و ابرو و نحو آنها ، لازم است ؛ و گردن را با سر مىشويد ، و احوط آن است كه شستن آن را با طرفين نيز به عمل آورد ، و عورت را با هر يك از طرفين بشويد ، يا اين كه آن را يكدفعه ما بين شستن جانب راست و چپ بشويد ، به اين نحو كه اوّل ، نصف راست عورت را شسته ، بعد نصف چپ آن را بشويد .
و هرگاه در بدن ، مانعى از وصول آب باشد ، آن را بايد ازاله نمايد ، يا اين كه حركت دهد كه زير آن شسته شود ، و هرگاه شكّ در مانع بودن آن نمايد ، نيز بايد آن را حركت دهد يا ازاله نمايد ، تا يقين به شستن بشره حاصل نمايد .
و هرگاه شكّ در وجود مانع داشته باشد ، پس اگر اوّل ، يقين به وجود آن داشته باشد [ و ] شكّ در ازالهى آن نمايد ، بايد يقين به ازالهى آن كند .
هامش
( 1 ) - ر . ك : مفاتيح الشرايع ، ج 1 ، ص 56 .