پنهان بودن شخصى از شخصى به اعتبار جسميت و مكان بودن و عجز و احتياج هر دو است ، پس بايد بدانند كه خدا به اين روش محجوب نيست ، و همه چيز نزد او هويدا است و مخلوق كه او را ادراك نمىكند از نقص و عجز او است ، و اگر نه حق تعالى از همه چيزها هويداتر است و همه چيز به او هويدا گرديدهاند .
له معنى الربوبية اذ لا مربوب ، و حقيقة الالهية اذ لا مألوه ، و معنى العالم و لا معلوم ، و معنى الخالق و لا مخلوق ، و تأويل السمع و لا مسموع .
براى او بود معنى ربوبيت و پروردگارى در وقتى كه مخلوق و تربيت كرده شده نبود ، و حقيقت الهيت و مستحق عبادت بودن در وقتى كه عبادت كنندهاى نبود و معنى عالم بودن در وقتى كه معلومى موجود نبود ، و معنى آفريننده بودن در وقتى كه آفريدهشدهاى نبود ، و تأويل سمع يعنى عالم به مسموعات بودن در وقتى كه شنيدهشدهاى نبود .
حاصل آن است كه هر چه از صفات كماليهء حق تعالى است قديم است و عين ذات مقدس است ، و صفات فعل اضافهاى چندند كه آثار صفات كماليهاند ، مثل خالق بودن بالفعل كه آن كمال نيست ، آنچه كمال است قدرت بر خلق كردن است و آن قديم است ، و رازق بودن كمال ذاتى نيست ، و قدرت بر رزق كمال است ، و همچنين تربيت و حفظ و ساير صفات افعال كه همه آثار صفات كماليهء حقيقيهاند كه آنها زائد بر ذات مقدس نيستند چنانچه مىفرمايد :
ليس مذ خلق استحق معنى الخالق ، و ليس باحداثه البرايا استحق معنى البارئية .
يعنى نه چنان است كه از وقتى كه آفريد خلائق را مستحق معنى خالق شده باشد ، و نه آن كه به حادث گردانيدن آفريدهگان مستحق معنى آفريدن شده باشد .
بيست و پنج رساله فارسى (فارسى) — صفحة 39
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٣٩