اين صورت بعضى از متأخرين ميل كردهاند به آن كه از هم جدا مىشوند ، و صاحب ظن به ظن خود ، و صاحب يقين به يقين خود عمل مىكند .
و اگر هر دو يقين داشته باشند هر يك به يقين خود عمل مىكند ، مثل آن كه امام يقين دارد كه چهار ركعت كرده است ، و مأموم يقين دارد كه سه ركعت كرده است ، از يكديگر جدا مىشوند ، و امام تشهد مىخواند و سلام مىگويد ، و مأموم قصد انفراد مىكند و بر مىخيزد و يك ركعت ديگر مىكند .
و همچنين اگر هر يك ظن بر خلاف مظنون ديگرى داشته باشند ، چنين مىكنند ، و هر يك به ظن خود عمل مىكنند .
و اگر هر دو شك داشته باشند ، خالى از اين نيست كه شك ايشان موافق است يا مخالف يكديگرند در شك ، و در صورت دوم يا امر مشتركى در ميان سهوهاى ايشان هست يا نه ، و باز خالى از اين نيست كه مأمومان متفقاند در شك يا مختلف .
اما اول كه متفق باشند ، اگر شك ايشان مبطل است ، مثل شك ميان يك و دو ، نماز را از سر مىگيرد يا به جماعت يا منفرد ، و اگر مبطل نباشد همه عمل به حكم آن شك مىكنند ، مثل آن كه همه شك كردند ميان سه و چهار بنا بر چهار مىگذارند و نماز را تمام مىكنند ، و دو ركعت نماز احتياط نشسته مىكنند ، و دور نيست كه اگر نماز احتياط را تنها بكنند و به جماعت نكنند أحوط باشد .
اما دوم كه مختلف باشند و امر مشتركى داشته باشند ، پس هر دو رجوع به آن امر مشترك مىكنند و نماز را تمام مىكنند ، مثل آن كه امام شك ميان دو و سه داشته باشد ، و مأموم ميان سه و چهار ،
بيست و پنج رساله فارسى (فارسى) — صفحة 326
مساهمون: العلامة المجلسي
ص٣٢٦