وقت كه به خاطرش آيد مىبايد كه نماز را از سر گيرد ، و همچنين اگر دو تكبير احرام بگويد از روى فراموشى ، نماز او باطل است ، موافق مشهور ، و أحوط آن است كه مبطلى به عمل آورد و نماز را از سر گيرد .
و اگر كسى ركوع را فراموش كند تا پيشانى را به موضع سجود نگذاشته است ، بر مىگردد و راست مىايستد موافق مشهور ، و به ركوع مىرود و راست مىايستد موافق مشهور ، و به سجود مىرود .
و اگر پيشانى را گذاشته است هر چند بر چيزى باشد كه سجده بر آن نتوان كرد ، نمازش باطل مىشود و از سر مىگيرد .
و بعضى گفتهاند كه اگر در دو ركعت آخر باشد هر چند هر دو سجده را هم كرده باشد بر مىخيزد و ركوع را به جا مىآورد و آن سجدهها را حساب نمىكند ، و نماز را تمام مىكند . و بعضى مطلقا به اين قول قائل شدهاند ، خواه در دو ركعت اول و خواه در دو ركعت دوم ، و خواه در نماز صبح و شام ، و خواه در نمازهاى چهار ركعتى ، و اگر كسى به اين قول عمل كرده نماز را هم اعاده كند شايد أحوط باشد ، و قول مشهور اقوا است .
و اگر كسى هر دو سجده را فراموش كرده باشد تا آن كه در ركعتى كه بعد از آن است به ركوع « 1 » رفته باشد ، نماز او باطل است موافق مشهور و اقوا . و اگر پيش از ركوع به خاطرش آمد بر مىگردد و سجدهها را به جا مىآورد و نماز را تمام مىكند ، و بعد از نماز احتياطا دو سجده سهو مىكند ، و چون در اين صورت قائل به بطلان نماز شدهاند اگر اعاده نيز بكند شايد بد نباشد .
هامش
( 1 ) در اين مسأله نيز بعضى قائل شدهاند كه ركوع را مىاندازد و سجدهها را بجا مىآورد و نماز را تمام مىكند ، و چون اين قول ضعيف است متعرض احتياط نشديم « منه » .