كه مملوّ از خرافات و جعليات است ، بلكه اسلام خالصِ قرآنى كه هيچ خدشهاى بر او نيست .
در قرآن و سنّت قطعيه حكمى كه وضع شده ، به حكم ايمان بايد پذيرفت ، اما اگر علت نماز صبح يا علت حقوق زنان و مردان را بخواهيم بدانيم ، بازهم بايد از خود شريعت جويا شويم و از خود نمىتوانيم علتتراشى كنيم . مثلًا در قرآن آمده است : « و لكم فى القصاص حيوة يا اولىالالباب لعلكم تتقون » اين حكمتى است كه ذكر شده و شايد حكمتهاى ديگرى هم باشد كه ذكر نشده است . بنابراينما نمىتوانيم بگوييم چه احكامى واجد مصالح خفيه هستند و چه احكامى نيستند و با معيار چتر عدل و جور ، نمىتوان اسلام را تقسيم و پارهپاره كرد . حتى عباديات هم جزء عدل و جور هستند ، زيرا حقوق عبارت است از حق النفس ، حق الناس و حقاللَّه و عدم رعايت هريك از اين حقوق ، باعث ظلم به نفس ، يا ظلم به مردم است . اگر كسى نماز نخواند ، حقاللَّه را رعايت نكرده و در حقيقت به خود ظلم كرده است ، چرا كه بازخواست اخروى گريبانگير او خواهد شد . اگر كسى از اموال ديگران دزدى كند ، حقاللَّه و حقالناس را رعايت نكرده و ظلم به خود و ظلم به ديگران كرده است . بنابراين عدل و جور يك بعدى نيست و داراى ابعادى است . اصولًا تشخيص وجود يا عدم مصالح خفيه با كيست ؟ شما كه نمىتوانيد از خود بگوييد اين قسم احكام واجد مصالح خفيه هستند و اين قسم نيستند و ديگران چيزى غير از اين بگويند ! حتى پيامبر نمىتواند چيزى اضافه بر وحى بگويد . چنين نيست كه پيامبر صلى الله عليه و آله به يك كمالاتى رسيده و بعد عبادت را كشف كرده باشد ، بلكه پيامبر كه به كمالاتى رسيد ، سبب شد كه به او وحى رسالتى شود و او افتخار داشت كه مبلّغ و رسول وحى آخرين است : « و ما على الرسول الا البلاغ المبين » شما با چه دليل و مدركى مىگوييد پيامبر عبادت كشف مىكرد ؟ آرى ، انسانها با تفكر در امورى و تمركز مىتوانند به كشفياتى برسند و بعد به ديگران بگويند ما چنين و چنان روشى را در پيش گرفتيم و بعد به چنين كشفى رسيديم ، شما هم اگر مىخواهيد به كشفياتى برسيد ، همانند ما عمل كنيد . اما دريافت و ابلاغ وحى ، با شيوهى تفكر صورت نمىگرفت ، بلكه هدف
نقدى بر دين پژوهى فلسفه معاصر (فارسى) — صفحة 366
مساهمون: الشيخ محمد الصادقي الطهراني
ص٣٦٦