41 تطابق با محيط
دكتر سروش : آقاى محمد اركون در نوشتههايش آورده كه كثيرى از احكام فقهى - خصوصاً احكام قرآنى - نظير تعدد زوجات از ابداعات پيامبر اسلام نيست ؛ در جاهايى هم كه احكام نسبتاً تازهاى پديد آمده است به طور گزافى فراتر از آنچه كه وجود داشته نرفته است . به عنوان مثال اعراب به دختران ارث نمىدادند ، اما در اسلام ارث براى دخترها هم - به اندازهء نصف پسرها - مقرر شد ؛ يعنى كم و بيش آنچه كه در همان موقع عدالت شمرده مىشد ، مراعات مىشد . معرفت طرحى ما اينچنين است كه قراين را كنار هم مىگذاريم . داروين گفت : « بياييم طور ديگرى فكر كنيم ! ما خدا را انكار نمىكنيم ، اما دخالت او را آن قدر مستقيم در كارها نمىگيريم . دخالت خداوند را نوعى دخالت از وراء پرده در نظر مىگيريم . چطور است بگوييم كه در اين امور تطابق با محيط وجود داشته است . بنابرين دليل سوزنى بودن برگهاى درختان نواحى گرمسيرى ، جلوگيرى از تبخير ذخيرهى آبى گياهان است . اگر جانورى به رنگ سبز درخت است ، به اين خاطر است كه از شرّ دشمنان ايمن بماند . مىشد بگوييم : « خدا خواسته است كه برگ آن درخت سوزنى باشد » ، اما در عين حال مىتوان گفت : در اين جهان ، جانوران با