اختيار كند ؟ گرچه تعدد زوجات از ابداعات پيامبر صلى الله عليه و آله نبود ، لكن اعراب داشتن بىنهايت زن را جايز مىدانستند ، اما اسلام آن را به چهار عدد محدود نمود و مسلماً اين مسألهى تطابق با محيط نبود ، زيرا اعراب در برابر اين قبيل احكام سرسختى و ناراحتى نشان مىدادند . ما بيانات قرآن را مىپذيريم و تاريخ را چندان قابل اطمينان نمىدانيم ، لكن اگر اقوال تاريخى موافق قرآن باشد ، پذيرفتنى هستند . در اين موارد بررسىهاى تاريخى نشان مىدهد كه محيط عرب جاهلى وضع حقوق براى زنان را بههيچ وجه عدالت نمىدانست ، و شما از خود مىگوييد ارث و نفقه و رعايت حقوق زنان و . . . تقريباً عدالت شمرده مىشده كه اصلًا درست نيست . و قرآن نيز در آياتى ظلم به دختران و زنان را نهى كرده و مخصوصاً زنده به گور كردن دختران را قتل نفسى دانسته كه موجب عذاب اخروى و مجازات قصاص در دنيا را هم براى آن معين نموده است .
هيچيك از اين مقدمات ، نتيجه نمىدهد كه وحى با محيط خود را تطبيق كرده باشد ، گرچه برخى احكام در زمينهى مصداقى خاص ، بيان شده ، اما خداى متعال در قالب بيان اين موضوع ، حكم عام مورد نظرش را تشريع فرموده نه اينكه مطابق با پسند مردم و معيارهاى اجتماعى آن روز حكمى نازل كرده باشد ، بلكه هرچه در قرآن آمده است ، مستقل يا در ضمن بيان موضوع ، حتماً مطابق با خواست و ارادهى پروردگار نازل گرديده است ، بهگونهاى كه براى همهى زمانها ، همان حكم شامل باشد ، و اگر براى همهى زمانها و مصاديق ، شموليت نداشت ، هرگز نازل نمىشد ، يا با قراينى ديگر مكلفان را آگاه مىكرد كه اين حكم مربوط به جامعه و محيط فعلى عربستان است و براى ساير محيطها شموليت ندارد . شما هر مصداقى از قرآن را مثال آوريد ، پاسخ شما همين است كه خداى متعال بالاخره بايستى در قالبهايى شريعت را نازل كند و در هر شكلى كه باشد مىتواند مرادش را به مكلفان برساند ، و حال كه قرآن در قالب اين عوارض نازل شده حتماً مصلحت نيز همين بوده است . از قراين ديگر عدم تطابق با محيط اين است كه بعضى از احكام قرآن ، منقول از شرايع گذشته است و با آنكه مطابق با محيط عربستان نبوده ، لكن نسخ ، نقض يا تقييد نشده و به همان صورت مورد تأييد قرار گرفته است .
نقدى بر دين پژوهى فلسفه معاصر (فارسى) — صفحة 341
مساهمون: الشيخ محمد الصادقي الطهراني
ص٣٤١