27 استمرار كلّ مراتب وحى ؟
دكتر شبسترى : ظاهراً ابن عربى اولين كسى بود كه نظر ديگرى دربارهى معناى سخن وحيانى خداوند اظهار كرد و بر اساس آن صريحاً درباره استمرار وحى سخن گفت .
نظريه ابن عربى اين است كه وحيانى بودن سخن با چگونگى اثرگذارى آن در انسان مربوط مىشود و ممكن است « سخن واحد » براى يك شخص معين وحى باشد و براى شخص ديگر نباشد . براى پى بردن به وحيانى بودن سخن نبايد اين سؤال را مطرح كرد كه آن سخن ناقض قوانين طبيعى هست يا نيست ؟ بايد اين سؤال را مطرح كرد كه آن سخن با انسان چه مىكند كه سخنان ديگر نمىكند ؟ براساس چنين نظريهاى قرآن مجيد براى پيامبر اسلام سخن وحيانى بود . ولى براى ديگران در صورتى وحى مىشود كه براى آنها نيز « به كلى ديگر » شود . كلمات و جملات قرآن به اين دليل كه چنان اثرى در پيامبر اسلام صلى الله عليه و آله داشت ، براى او سخن وحيانى بود . اگر اين كلمات و جملات در شخص ديگرى نيز چنان اثرى بگذارد ، در اين صورت براى او نيز سخن وحيانى خدا مىشود . به نظر مىرسد نظريه ابن عربى دربارهى سخن وحيانى دو امتياز عمده دارد :
امتياز اول اين است كه مشكلات نظريات متكلمان و فلاسفه چون نقض قوانين طبيعى و