26 فهم عميقتر در گرو دقت بيشتر
دكتر سروش : برخى به راحتى فهم عميقتر را در گرو دقت مىنهند و مىگويند هر كه دقت بيشترى كند ، فهم عميقترى خواهد داشت . ما هماكنون درصدد نفى يا اثبات اين سخن نيستيم ، فقط بايد گفت كه اين سخن حتى اگر سخن لايقى هم باشد ، گرهى از كارها نمىگشايد ، چون اولًا دقت بيشتر - به فرض صحت - علت فهم عميقتر است نه خود فهم عميقتر . . ثانياً مفهوم دقت خود مفهوم غير دقيقى است . « 1 » ما از كجا بفهميم كه دقت ورزيدهايم يا نه ؟ [ قبض و بسط / ص 47 ]
آيةاللَّه صادقى : برمبناى آياتى كه تفكر و تدبر و تعقل و مانند اينها را نسبت به قرآن بر همگان واجب دانسته ، نظر سطحى به قرآن ، پسنديده نيست . چون قرآن مانند روزنامه يا نامههاى عادى نيست ، كه با يك ديد سطحى و عادى بتوان منظور و مفهوم آن را دريافت نمود ، بلكه بايستى با ديد فطرى و عقلانى روشن برمبناى دلالتهاى روشن آيات قرآنى بدون مفروضات و انتظارات غيرلازم يا ناشايست به وسيلهى خود قرآن آن را فهميد ، و اگر هم باز ابهامى به جا بماند ( امْرُهُمْ شُورى بَيْنَهمُ ) امر به هم فكرى و بازنگرى شرعمداران و غير آنان كرده است . پس ما نمىگوييم هر تفكر و تعقلى در قرآن
هامش
( 1 ) - اين خود از مواردى است كه بين دو حمل اولى ذاتى و حمل شايع صناعى اختلاف است و به نظر تناقض مىرسد ، « دقيق دقيق است » به حمل اولى « دقيق ، دقيق نيست » به حمل شايع صناعى