سهماللَّه را بپردازند فقر ضرورى هم نابود مىشود . اگر بر فرض فقرى هم بماند ، باب انفاقات باز است . يعنى خمس و زكات و ساير وجوهات مالى اسلامى كه اكثر آنها جهت فقرزدايى از جامعه مسلمين است - چنانچه فرضاً اينها نيز كفايت نكرد در مرحله بعدى باز هم خود قرآن كريم در اين مورد راه گشاست چنانچه در آيه شريفه :
« يَسْئَلُونَكَ ماذا يُنفِقون قُلِ العَفْو » ( بقره / 219 ) مىپرسند چه انفاق كنند بگو زائد بر زندگىشان را و اين در جايى است كه انفاقات واجبه مانند اخماس و زكواة را قبلًا پرداختهاند لكن كافى نبوده ، در اين صورت نيز از مازاد باقيمانده به قدرى مىپردازند تا به حدّ كفاف برسد .
يعنى اگر مال اضافه بر نيازشان دارند كه خمس و ساير وجوه شرعىاش را نيز پرداختهاند ، اگر باز هم فقيرى باشد ، از آن مقدار اضافى به فقرا ببخشند . به فقرايى كه با سعى و تلاش خود باز به اندازهى كافى درآمد ندارند ، عائلهمندند و هر چه هستند نياز به كمك خارجى دارند . اغنياء براى زدودن آخرين مراحل فقر انفاق كنند كه اين خود ماليات احيانى و از جملهى مالياتهاى غير مستقيم اسلامى است . در پرداخت وجوهات مالى وظيفه همگانى است كه ابتدا خودشان بررسى و تحقيق كنند و مستحق آن را پيدا كنند - مرحلهى اول از فاميلها ، سپس همسايهها ، همشهرىها و در مرحله آخر هموطنان و . . . تا فقير مستحق را پيدا كنند . اما اگر فرصت نداشت يا گشت و مستحقّى پيدا نكرد ، بايد وكالت پرداخت وجوهات شرعيه را به شخصى مطمئن و معتبر واگذار نمايد - و چنانچه بدون تحقيق دريافتن مستحق وجوهاتش را مستقيماً به كسى واگذار كند كه او هم به هر دليل نتواند يا نخواهد وجوه مأخوذه رابه مصارفى كه خداى تعالى در اين باب معين فرموده برساند ، در انجام تكليف الهى كوتاهى نموده است . « 1 »
هامش
( 1 ) - در زمان حاضر كه هم تعداد فقرا زياد است و به سادگى مىتوان مستحق را پيدا كرد ، و هم قرآن و دين مهجور مانده است ، هر كسى به راحتى مىتواند ، خود وجوهات واجبش را در راه صحيح آن مصرف كند . مصارف خمس و زكات دو بخش است : 1 - در راه تبليغ دين خدا و نبوّت رسول اللَّه و ولايت اهل بيت رسالت عليهم السلام . 2 - براى رفع حوائج فقيران و يتيمان و درراهماندگان ، اعم از سادات و غير سادات . همانطور كه نماز بر خود مكلف واجب است ، رساندن وجوهات به مستحق نيز تكليف خود شخص است و ما در شرع مقدس هيچ دليلى شرعى بر اين كه حتماً بايد وجوهات ماليه اعم از خمس ، زكات و كفارات و امثال آنها را به مراجع تقليد خود يا ساير مراجع پرداخت نماييم ، نداريم مگر درباره بخش اوّل خمس كه در انحصار تبليغ و ترويج دين مبين اسلام است كه بايد بر محور قرآن كريم به شرعمداران قرآنى پرداخت گردد . ( خادمالقرآن ) .