دين آمده است كه جلوى راحتطلبىها و مفتخورىها ظلمها ، كينه توزىها جهالتها و . . . را بگيرد . بايد براى برقرارى مساوات با راحتطلبىها و اميال خود و ديگران مبارزه كرد و مشكلات را به جان خريد . و لكن « لِيَبْلُوَكُم فيما آتاكم » : خداى متعال عقل ، فطرت و شرايع مختلف درونى و برونى به شما داده و اگر شما هم به آنچه وظيفه داريد ، عمل كنيد ، از امتحان خدا سربلند بيرون آمدهايد . لكن اگر بر عادتهاى خود اصرار بورزيد و بگوييد من عادت دارم يهودى باشم ، مسيحى ، مشرك ، ملحد باشم ، عادت دارم گناهكار باشم ، مسلمان مؤمن نمىشوم ؛ اين خود دليل است بر اين كه در مقابل خدا مطيع نيستيد . « 1 » اين عادات سيّئه بر خلاف همهى ادلّه است و بايد كنار گذاشت ، مؤمن باللَّه شد و به آنچه خداى متعال فرموده است . عمل كرد و آنگاه : ( فاستبقوا الخيرات ) :
پس از ايمان به شريعت اللَّهُ ، در خيرات و خوبىها از هم سبقت بگيريد . اصولًا عالم شريعت و تبعيت از آن ، عالم استباق و تكامل در اطاعت است . يعنى بايد با همهى نيرو و فهم و عقل از كسانى كه سالك فى سبيلاللَّهاند ؛ پيشى گرفت . طبق قاعده ؛ تكامل يافتن در عقل ، دين ، توان جسمى ، مالى و شخصيتى بر همه واجب و تضعيف هر يك از آنها حرام است .
« الَى اللَّهِ مَرْجِعُكم جَميعاً فَيُنَبِّئُكم بِما كُنتُم فيهِ تَختَلِفُون » : بازگشت همهى شما به سوى خداست ، پس شما را آگاه مىكند به آنچه در آن اختلاف مىكرديد .
در بازگشتگاه انسانها ، نزد خدا معلوم خواهد شد كه مىتوانستند در حقّ اختلاف نداشته باشند . معلوم خواهد شد كه مبناهاى فكرى ايشان ، عامل خطاها و تناقضات بوده است . اگر راه خدا را بر مبناى صحيح پى مىگرفتند ، نمىشد آنچه شده است .
هامش
( 1 ) - علماء و طلاب علوم دينى ما نيز لازم است دست از عادات خود و گذشتگان خود بردارند و تمام آنچه كه آموختهاند عرض به كتاباللَّه و سنت قطعيه رسولاللَّه صلى الله عليه و آله نمايند آنچه موافق است اخذ كنند و آنچه مخالف است بدون هيچگونه واهمهاى كنار بگذارند و به شاگردان خود نيز روش ورود و خروج به قرآن مظلوم را به طور صحيح و شايسته بياموزند و به جاى اين كه عمر عزيز خود را صرف فتأملهاى كتب اين و آن و حاشيه زدن به گفتههاى مردگان و زندگان كنند و مغز خود را پر از اقاويل نمايند تصميم بگيرند وقت گرانبهاى خود را صرف تدّبر در آيات الهى و تفقّه بر مبناى كتاباللَّه نمايند ، در اين صورت هم خود را نورانى مىكنند و هم به جامعه نورافشانى . والّا در گرداب اقوال متهافته و متضاده و متخالفهاى كه « ظُلُماتٌ بَعضُها فَوقَ بَعضٍ » است گرفتار خواهند ماند . ( خادمالقرآن )