صِراطٍ مُستقيمٍ » تنوين در « صِراطٍ مُستقيمٍ » تنوين وحدت است و نه تنوين تنكير و كثرت . زيرا آيات ديگرى از قرآن اين تنوين را تفسير مىكند كه صراط مستقيم وحدت دارد و از نقطهى عبوديت تا نقطهى ربوبيت ، تنها يك راه و خط مستقيم بيشتر وجود ندارد ، چنانكه در سورهى حمد مىخوانيم : « اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقيمَ » « ال » بر اول صراط ، نشانهى مشخص و معين بودن و نشانهى وحدت است چون « الصِّراط » مفرد است و مَعرفه ، پس همه بايد در اين راه واحد شناخته شده قدم برداريم . پس صراط در قرآن ، راه واحد است ، و اگر نپذيريد كه تنوين در « صِراطٍ مُستقيمٍ » تنوين وحدت است و بگوييد اين تنوين تنكير است بايد از آيات قرآن دليل بياوريد ، زيرا اين تنوين هم شامل تنوين وحدت مىشود و هم شامل تنوين تنكير ، و ادعاى بر هريك از ساير آيات دليل و تأييد لازم دارد .
ما در عالم تكوين و تشريع يك راه مستقيم بيشتر نداريم . « و هذا صراطُربّك مستقيماً » ( انعام / 126 ) يعنى پروردگار متعال در تكوين و تشريع فقط يك صراط مستقيم واحد دارد .
چنين نيست كه حقايق مختلف و متوازى از جانب خداى متعال پديد آمده و سپس تودرتو و غرقه در هم شده باشند ، كه اگر چنين بود جز گيجى و سردرگُمى براى مكلفّان ثمرهاى ديگر نداشت بلكه حقيقت يكى بيشتر نيست ، حقيقت فعل الهى در تكوين و حقيقت فيض الهى در تشريع ، به گونهاى كه مكلفان به آن فيض دسترسى داشته باشند ، نه آن كه با پيچيده شدن حقيقت در چيزى ديگر ، ابهام و حيرانى پديد آيد كه در اين صورت فيضى دركار نخواهد بود و اصولًا فيضى كه قابل دسترسى نباشد ، چه
نقدى بر دين پژوهى فلسفه معاصر (فارسى) — صفحة 145
مساهمون: الشيخ محمد الصادقي الطهراني
ص١٤٥