آنها را شامل مىشود . « 1 »
بنابراين هر قدر عقل و علم پيشرفت كند و سفرهاى فضايى بيشتر شود ، « سَخَّرَ لَكُم ، يَمُرّون عَليها ، انظُرُوا و . . . » شامل همه آنها خواهد بود .
پس اگر گذشتگان اطلاعى بر توانايى انسان براى تسخيرهاى ممكن را نداشتند و آن را به معناى عاميانه مىگرفتند ، دليل بر اين نيست كه دلالت قرآن نعوذبااللَّه قصورى داشته يا واضح نبوده بلكه قصور و تقصير متوجه خود مفسران بوده آنها مقصرند كه ( تسخير ) را در انحصار انتفاع بردهاند به علت اينكه فهم آنها در اين قبيل آيات به حدّ بلوغ نبوده ، بايد در آياتِ سفرهاى فضايى كه بسيار واضح بيان شده ، دقت مىكردند و بر خلاف آيات را تأويل و تفسير به رأى نمىكردند ، همچنين كسانى هم كه بر اثر ترقّى علم و عقل ، توانستهاند بفهمند كه سفرهاى كيهانى ممكن مىباشد ، اين هم دليل بر ابهام و گنگى در آيه يا آيات مربوطه نيست تا با پيشرفت علم چنين برداشتى ميسر گردد .
آياتى نيز هست كه علم با همهى پيشرفت خود هنوز هم به آنها پى نبرده است ، آيا بايد آنها را پذيرفت يا كنار گذاشت ؟
مثلًا آيات قيامت را كه از انفجار خورشيد و زمين و ماه ، تيره شدن آسمان و ساير خصوصيات آن هنگامه خبر داده است ، بپذيريم يا نه ؟ و يا مثلًا علم فيزيك كه پيشرفت چشمگيرى يافته است ؛ به گونهاى كه از عمق ريزترين ذرّات اتمىِ اجسام تا اوج كهكشانها ، مطالب علمى بسيارى را بيان داشته است ، اما هنوز هم در يك نكته بسيار مهم علمى كه در آياتى از قرآن كريم بيان شده است كه : « وَ مِنْ كُلِّ شَىْءٍ خَلَقْنا زَوجَيْنِ لَعَلَّكُمْتَذَكَّرُون » ( ذاريات / 49 ) و هر چيزى را جفت ( : زوج ) آفريديم ، شايد شما هوشيار شويد ، درمانده و حيران ماندهاند . هنوز فيزيكدانان نتوانستهاند بفهمند زوج ذرات ريز اتمى ، زوج الكترون ، زوج پروتون و بالاخره نخستين گام زوجيت ماده چيست ؟ در آينده
هامش
( 1 ) - توضيحات بيشتر در تفسير الفرقان در ذيل آيه شريفه و آيات مربوطه آمده است .