10 تأثير تكامل علوم در تفسير
آقاى محمد مجتهد شبسترى : « اللَّه الذى خلق السموات و الارض . . . و سخّر لكم الفلك لتجرى فى البحر بأمره » نه تنها آقاى صدر ، بلكه عدّه زيادى از مسلمانان در قرن اخير اين قبيل آيات را كه در آنها تسخير آسمان و زمين براى انسان مطرح است ، اينگونه معنا مىكنند كه در انسان اين استعداد و توانايى هست كه قواى طبيعت را به تسخير خود در آورد ، آنها را جابجا كند ، قانونى را بر قانونى حاكم گرداند و بر طبيعت پيروز شود . . [ اما ] مردمى كه اصلًا تصورى از تسخير آسمان و دريا نمىتوانستند داشته باشند ، وقتى اين آيات را مىخواندند در نظر آنها مثلًا معناى تسخير آسمان اين بود كه خداوند ستارگان و ماه و آفتاب را چنان قرار داده كه حركت مىكنند تا وسيلهى حيات و معاش انسانها فراهم شود .
ابر و باد و مه و خورشيد و فلك در كارند * تا تو نانى به كف آرى و به غفلت نخورى
[ هرمنوتيك . گفتار 11 ]
آيةاللَّه صادقى : هر دو تفسير مذكور ، در معناى « تسخير » تفسير به رأى است ، در توضيح مطلب بايد عرض كنيم ؛ بهطور كلى در مورد « تسخير و سَخَّرَ » و مانندش سه نوع