[ حديث ] هفتم
اصل : [ وَبِهذَا الْإِسْنَادِ ، عَنْ سَهْلٍ ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ مَحْبُوبٍ ] عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مَارِدٍ : أَنَّ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام سُئِلَ عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ :
« الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى »
فَقَالَ : « اسْتَوى مِنْ كُلِّ شَيْءٍ ؛ فَلَيْسَ شَيْءٌ أَقْرَبَ إِلَيْهِ مِنْ شَيْءٍ » .
شرح : ذكرِ « مِن » در مِنْ كُلِّ شَيْءٍ به جاى « عَلى » در حديث سابق ، مبنى بر اين است كه : « اسْتَوى » به تضمين معنى « اسْتَوْلى » است ، پس تعديهء آن به « مِنْ » و به « عَلى » جايز است و حاصل هر دو يكى است ؛ و اوّل ، به اعتبار « استواء » است و « مِنْ » براى نسبت است و دوم ، به اعتبار « استيلاء » است . و « الْعَرْش » به تقديرِ مضاف است ، چنانچه بيان شد در شرح حديث سابق .
يعنى : روايت است از محمّد بن مارد اين كه امام جعفر صادق عليه السلام پرسيده شد از معنى قول اللَّه عزّ و جلّ در سورهء طه :
« الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى »
پس گفت كه : برابر است نسبت به هر چيز كه مدلول عرش است ، پس نيست چيزى نزديكتر سوى او از چيزى .
[ حديث ] هشتم
اصل : [ وَعَنْهُ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيى ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَيْنِ ، عَنْ صَفْوَانَ بْنِ يَحْيى ، عَنْ عَبْدِ الرَّحْمنِ بْنِ الْحَجَّاجِ ، قَالَ : ] سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام عَنْ قَوْلِ اللَّهِ عَزَّ وَجَلَّ :
« الرَّحْمنُ عَلَى الْعَرْشِ اسْتَوى »
فَقَالَ : « اسْتَوى فِي كُلِّ شَيْءٍ ؛ فَلَيْسَ شَيْءٌ أَقْرَبَ إِلَيْهِ مِنْ شَيْءٍ ، لَمْ يَبْعُدْ مِنْهُ بَعِيدٌ ، وَلَمْ يَقْرُبْ مِنْهُ قَرِيبٌ ، اسْتَوى فِي كُلِّ شَيْءٍ » .
شرح : تعديهء اسْتَوى به فِي به اعتبار اين است كه : مراد به كُلِّ شَيْءٍ : « خَلْقِ كُلِّ شَيْء » است ، پس نظير « فِيمَ كُنْتُم » است به معنى اين كه : در چه كار بوديد ؟ پس اشارت است به امثال آيت سورهء لقمان :
« ما خَلْقُكُمْ وَ لا بَعْثُكُمْ إِلَّا كَنَفْسٍ واحِدَةٍ » .
« 1 »
هامش
( 1 ) . لقمان ( 31 ) : 28 .