[ حديث ] دوم
اصل : [ عِدَّةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى ، عَنْ يُونُسَ بْنِ عَبْدِ الرَّحْمنِ ، عَنِ الْحَسَنِ بْنِ السَّرِيِّ ] عَنْ جَابِرِ بْنِ يَزِيدَ الْجُعْفِيِّ ، قَالَ : سَأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ عليه السلام عَنْ شَيْءٍ مِنَ التَّوْحِيدِ ، فَقَالَ : « إِنَّ اللَّهَ - تَبَارَكَتْ أَسْمَاؤُهُ الَّتِي يُدْعى بِهَا ، وَتَعَالى فِي عُلُوِّ كُنْهِهِ - وَاحِدٌ تَوَحَّدَ بِالتَّوْحِيدِ فِي تَوَحُّدِهِ ، ثُمَّ أَجْرَاهُ عَلى خَلْقِهِ ؛ فَهُوَ وَاحِدٌ ، صَمَدٌ ، قُدُّوسٌ ، يَعْبُدُهُ كُلُّ شَيْءٍ ، وَيَصْمُدُ إِلَيْهِ كُلُّ شَيْءٍ ، وَوَسِعَ كُلَّ شَيْءٍ عِلْماً » .
شرح : التَّوْحِيد : اقرار به يگانه بودن در صفات ربوبيّت . الْكُنْه ( به ضمّ كاف و سكون نون ) : ذات .
الْوَاحِد : يگانه در صفات ربوبيّت . التَّوَحُّد ( مصدر باب تَفَعُّل ) : كارى را به تنهايى كردن ، و تنها بودن . الْقُدُّوس ( به ضمّ قاف و تشديد دال بى نقطهء مضمومه ) : به غايت منزّه از زن و فرزند و پدر و مادر و مانند .
الْعِبَادَة : پرستش . و مراد اين جا ، دلالتِ چيزى بر استحقاق پرستش است .
الصَّمَد ( به فتح صاد و سكون ميم ، مصدر باب « نَصَرَ » ) : قصد . و مراد اين جا ، دلالت چيزى بر استحقاق رجوع سوى كسى است در هر نزاع كه در آن چيز يا غيرِ آن چيز واقع شود .
يعنى : روايت است از جابر بن يزيد ( به فتح ياء دو نقطه در پايين ) جُعفى ( به ضمّ جيم و سكون عين بى نقطه و فاء ) گفت كه : پرسيدم امام محمّد باقر عليه السلام را از چيزى از مسائل توحيد ، پس گفت كه : به درستى كه اللَّه ، پر نفع است اسماى او كه خوانده مىشود به آنها ؛ و به غايت بلند مرتبه است در بلندىِ ذات خود ، يگانه است در صفات ربوبيّت . به تنهايى توحيدِ خود مىكرد در وقت تنهايى خود پيش از خلق عالم ؛ بعد از آن كه خلق عالم كرد ، جارى ساخت توحيد خود را بر مخلوقين خود ، پس او يگانه است در صفات ربوبيّت ، مقصودِ خلايق است در حاجت ها ؛ به غايت منزّه است ، دلالت مىكند هر چيز بر استحقاق او عبادت را و دلالت مىكند هر چيز بر رجوع