سورهء يس است ، يا بدل ضمير « مِنْهُ » است . و بنابر دوم « فَيَكُون » منصوب و معطوف بر « يَقُول » است .
يعنى : و امّا « غالب بر هر چيز » كه در اسماى اللَّه تعالى مذكور مىشود ، پس نيست بنابر معنى حركت و تعجّب و حيلهگرى و دفع ضرر دشمن و فريب ، چنانچه غالب مىشوند بندگان بعضى بر بعضى ديگر به اينها ؛ و مغلوب از جملهء ايشان گاهى برمىگردد غالب شده و غالب گاهى برمىگردد مغلوب شده ، وليك آن غلبه از جانب اللَّه تعالى بنابر اين است كه همگىِ آنچه آفريده ، لازم كرده شده به آن خضوع براى فاعل خود و قبول براى آنچه اراده كرد آن فاعل به آن .
بيانِ اين آن كه : بيرون نشد همگى مخلوقات از آنچه گفتيم در مقدار يك چشم بر هم زدن ، چنانچه گفته در آيت سورهء يس :
« إِنَّما أَمْرُهُ إِذا أَرادَ شَيْئاً أَنْ يَقُولَ » :
« 1 » جز اين نيست كه كار او چون اراده كند چيزى را ، اين است كه گويد آن را كه : شو ، پس مىشود .
و غالب از جملهء ما بنابر آن است كه گفتم و بيان كردم ، پس به تحقيق جمع كرده ما را با اللَّه تعالى اسم « قَاهِر » و مختلف شد معنى .
اصل : « وَهكَذَا جَمِيعُ الْأَسْمَاءِ وَإِنْ كُنَّا لَمْ نَسْتَجْمِعْهَا كُلَّهَا ، فَقَدْ يُكْتَفى بِالِاعْتِبَارِ « 2 » بِمَا أَلْقَيْنَا إِلَيْكَ ، وَاللَّهُ عَوْنُكَ وَعَوْنُنَا فِي إِرْشَادِنَا وَتَوْفِيقِنَا » .
شرح : فاء در فَقَدْ براى بيان است . يُكْتَفى به صيغهء مجهول است . الاعْتِبَار : فكر . بِمَا متعلّق به « يِكْتَفى » است .
يعنى : و همچنين است در جمع اسمِ بى جمع ، معنىِ جميع اسماى الهى ، هر چند كه ما در سلك تقرير نكشيديم آنها را همگىِ آنها را ؛ چه گاهى اكتفا كرده مىشود به سبب فكر به سخنى كه انداختيم آن را سوى تو ؛ و اللَّه تعالى مدد تو و مدد ما باد در راهنمايىِ ما و توفيق ما .
هامش
( 1 ) . يس ( 36 ) : 82 .
( 2 ) . كافى مطبوع : « الاعتبار » بدون باء .