و مراد به اين حديث و حديث آينده ، بيانِ اين است كه « اللَّهُ أَكْبَر » از قسم سوم است .
يعنى : روايت است از حسن بن محبوب ، از كسى كه نقل كرد آن را از امام جعفر صادق عليه السلام ، راوى گفت كه : گفت مردى نزد او « اللَّهُ أَكْبَر » به معنى اين كه اللَّه تعالى بزرگتر است ، پس امام عليه السلام گفت : چه قصد كردى ؟ اللَّه تعالى بزرگتر از چه چيز است ؟
پس آن مرد گفت كه : از هر چيز .
پس گفت امام عليه السلام كه : كوتاه كردى معنى « اللّهُ أَكْبَر » را .
پس گفت آن مرد كه : در بيان معنى « اللَّهُ أَكْبَر » چگونه گويم ؟
گفت : بگو كه اللَّه بزرگتر است از اين كه بيان كرده شود قدرِ عظمت او ، پس عظمت او همين نيست كه بزرگتر از هر مخلوق است .
[ حديث ] نهم
اصل : [ وَرَوَاهُ مُحَمَّدُ بْنُ يَحْيى ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عِيسى ، عَنْ مَرْوَكِ بْنِ عُبَيْدٍ ] عَنْ جُمَيْعِ بْنِ عُمَيْرٍ ، قَالَ : قَالَ أَبُو عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام : « أَيُّ شَيْءٍ اللَّهُ أَكْبَرُ ؟ » فَقُلْتُ : اللَّهُ أَكْبَرُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ ، فَقَالَ : « وَكَانَ ثَمَّ شَيْءٌ ؛ فَيَكُونَ أَكْبَرَ مِنْهُ ؟ » فَقُلْتُ :
فَمَا هُوَ ؟ قَالَ : « اللَّهُ أَكْبَرُ مِنْ أَنْ يُوصَفَ » .
شرح : وَكَانَ به تقدير استفهامِ انكارى است . ثَمَّ ( به فتح ثاء سه نقطه و تشديد ميم مفتوحه ) براى اشارت به مكان بعيد است . و اين جا استعاره شده براى اشارت به مقام بيانِ عظمت اللَّه تعالى و كمال اهتمام به آن ، به اعتبار بودنِ آن در ابتداى هر نمازى و در ابتداى اذان و اقامت و تعقيب . فَيَكُونَ منصوب است .
يعنى : روايت است از جُمَيع ( به ضمّ جيم ) ابن عُمير ( به ضمّ عين ) گفت كه : گفت امام جعفر صادق عليه السلام كه : چه معنى دارد « اللّهُ أَكْبَر » ؟
گفتم كه : اللَّه بزرگتر است از هر چيز .
پس گفت كه : و آيا بود در آن مقام چيزى ، تا بوده باشد اللَّه تعالى بزرگتر از آن چيز ؟
پس گفتم : پس چه معنى دارد آن ؟
گفت : اللَّه بزرگتر است از اين كه بيان كرده شود مقدارِ عظمت او .