كه در مخلوقين مىباشد .
بيانِ اين آن كه : او پيش از اوّلِ حوادث است بى تمهيد مقدّمه و بى شوقِ پايان كارى و بى شوقِ منتهاى پايان كارى ، بريده شده از او پايان كار و او پايان كارِ هر پايانِ كار است .
پس گفت رأس الجالوت كه : روانه شويد با ؛ ما چه دانش او بيشتر است از آنچه گفته مىشود در او .
[ حديث ] پنجم
اصل : [ وَ بِهذَا الْإِسْنَادِ ، عَنْ أَحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ أَبِي نَصْرٍ ، عَنْ أَبِي الْحَسَنِ الْمَوْصِلِيِّ ، عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عليه السلام ، قَالَ : ] « جَاءَ حِبْرٌ مِنَ الْأَحْبَارِ إِلى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عليه السلام ، فَقَالَ : يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ، مَتى كَانَ رَبُّكَ ؟
فَقَالَ لَهُ : ثَكِلَتْكَ أُمُّكَ ، وَمَتى لَمْ يَكُنْ حَتّى يُقَالَ : مَتى كَانَ ؟ كَانَ رَبِّي قَبْلَ الْقَبْلِ بِلَا قَبْلٍ ، وَبَعْدَ الْبَعْدِ بِلَا بَعْدٍ ، وَلَا غَايَةَ وَلَا مُنْتَهى لِغَايَتِهِ ، انْقَطَعَتِ الْغَايَاتُ عِنْدَهُ ، فَهُوَ مُنْتَهى كُلِّ غَايَةٍ » .
شرح : الْحِبْر ( به كسر و فتح حاء بى نقطه و سكون باء يك نقطه و راء بى نقطه ) : دانا .
« الف لام » الْأَحْبَار ، براى عهد خارجى است و مراد ، دانايانِ جُهودان است .
الثُّكْل ( به ضمّ ثاء سه نقطه و سكون كاف ؛ و به فتح ثاء و فتح كاف ، مصدر بابِ « عَلِمَ » ) : مرده ديدن فرزند را يا مانند فرزند را .
اگر « كَانَ » در كَانَ رَبِّي ، از زيادتىِ كاتبان نباشد ، عطف در وَبَعْدَ الْبَعْدِ دو احتمال دارد :
اوّل اين كه از قبيل عطفِ جمله بر جمله باشد به تقدير « وَهُوَ بَعْدُ الْبَعْدِ » .
دوم اين كه از قبيل عطف مفرد بر مفرد باشد و مبنى بر نوعى از مَجاز باشد ، نظيرِ عَلَّفْتُهُ تَبِناً وَمَاءً بَارِداً » ، يا نظير « جَاءَتِ الْقِيَامَةُ » كه اخبار از مستقبل به لفظِ ماضى شده براى افادهء تحقّق وقوع . و بر هر تقدير ، موافق است با آنچه گذشت در حديث سوم اين باب كه : « وَلَا يَكُونُ مِنْهُ خِلْواً بَعْدَ ذَهَابِهِ » . « 1 »
هامش
( 1 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 88 ، ح 3 .