الْعَافِية ( به عين بىنقطه و كسر فاء و تخفيف ياء منقلبه از واو ، مصدر باب نَصَرَ ) :
فارغ بودن از اهتمام به امور دنيا ، و كمالش اين است كه از آمدن چيزى خوشحال نشود و از رفتنش آزرده نشود و اين كه اگر كلّ دنيا لقمه شود در دهن سگى ، نگويد كه براى او زياد است ، موافق آنچه مىآيد در « كِتَابُ الْإِيمَانِ وَالْكُفْرِ » در حديث دومِ « بَابُ ذَمّ الدُّنْيَا وَالزُّهْدِ فِيهَا » كه باب شصت و يكم است كه : « لَا يَجِدُ « 1 » الرَّجُلُ حَلاوَةَ الْإِيمَانِ حَتّى لَايُبَالِي مَنْ أَكَلَ الدُّنْيا » « 2 » .
الْبِلَاء ( به كسر باء يك نقطه و تخفيف لام و الف و همزه منقلبه از واو ، مصدر باب مُفاعلة ) : اهتمام به امور دنيا . و به همزهء منقلبه از ياء ، مصدر باب عَلِمَ : كهنگى جامه و مانند آن . و حاصل هر دو ، يكى است ؛ زيرا كه اهتمام به امور دنيا رسمى است كهنه و مندرس و مردمان در آن كارند .
القَوَام ( به فتح قاف ، مصدر باب نَصَرَ ) : عدالت ؛ و مراد اين جا ، اكتفا به طلب قدرى است از علم دين كه به آن عمل كرده شود ، موافق آنچه مىآيد در حديث چهارمِ باب چهاردهم كه « بَابُ اسْتِعْمَالِ الْعِلْمِ » است .
المُكاثَرَة ( به ثاء سه نقطه و راء بىنقطه ، مصدر باب مُفاعلة ) : خواهش آب بسيار براى آشاميدن ، چنانچه در مرض استسقا مىباشد ؛ و مراد ، اين جا تحصيل علمى است كه بسيار و زياد از حدّ مُحتاجٌ الَيه در عمل است و اين ، مبنى بر تشبيه علم به آب است ، موافق آنچه مىآيد در حديث ششمِ باب بيستم كه : « حَتّى إِذَا ارْتَوى مِنْ آجِنٍ وَاكْتَنَزَ مِنْغَيْرِ طَائِلٍ » « 3 » .
الحِكْمة : خوددارى از خواهش نفس ، كه مذكور است در آيت سورهء نازعات :
« وَ نَهَى النَّفْسَ عَنِ الْهَوى »
« 4 »
.
الهَوى : پيروى خواهش نفس كه امّارهء به سوء است .
هامش
( 1 ) . « ظ » : يجدو .
( 2 ) . الكافي ، ج 2 ، ص 128 ، ح 2 .
( 3 ) . الكافي ، ج 1 ، ص 54 ، ح 6 .
( 4 ) . نازعات ( 79 ) : 40 .