روى كسى آوردن است ؛ و در حاضرانه و غايبانهء مردمان به يك روش بودن و ضدّ آن ، دو رو بودن است ؛ و رازِ خود نگاه داشتن و ضدّ آن ، برملا كردن راز است ؛ و نماز صحيح گذاردن و ضدّ آن ، ضايع گذاردن نماز است ، چنانچه گفته در آيت سورهء مريم :
« أَضاعُوا الصَّلاةَ وَ اتَّبَعُوا الشَّهَواتِ »
« 1 »
.
اصل : « وَالصَّوْمَ وَضِدَّهُ الْإِفْطَارَ ؛ وَالْجِهَادَ وَضِدَّهُ النُّكُولَ ؛ وَالْحَجَّ وَضِدَّهُ نَبْذَ الْمِيثَاقِ ؛ وَصَوْنَ الْحَدِيثِ وَضِدَّهُ النَّمِيمَةَ ؛ وَبِرَّ الْوَالِدَيْنِ وَضِدَّهُ الْعُقُوقَ ؛ وَالْحقّ يقَةَ وَضِدَّهَا الرِّيَاءَ ؛ وَالْمَعْرُوفَ وَضِدَّهُ الْمُنْكَرَ ؛ وَالسَّتْرَ وَضِدَّهُ التَّبَرُّجَ ؛ وَالتَّقِيَّةَ وَضِدَّهَا الْإِذَاعَةَ ؛ وَالْإِنْصَافَ وَضِدَّهُ الْحَمِيَّةَ ؛ وَالتَّهْيِئَةَ وَضِدَّهَا الْبَغْيَ ؛ وَالنَّظَافَةَ وَضِدَّهَا الْقَذَرَ ؛ وَالْحَيَاءَ وَضِدَّهُ الْجَلَعَ ؛ وَالْقَصْدَ وَضِدَّهُ الْعُدْوَانَ ؛ وَالرَّاحَةَ وَضِدَّهَا التَّعَبَ » .
شرح : مِيثَاق ، عبارت است از پيمان الهى كه گرفته شده در هر كتاب الهى بر جميع مردمان ، اين كه نگويند بر اللَّه تعالى مگر حق را ؛ و اين ، اشارت است به چند آيت ، از آن جمله در سورهء حج :
« وَ أَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ » :
« 2 » و اعلام كن بر مردمان به حج تا آيند نزد تو كه امامى . پس اصل تكليف به حج ، براى ملاقات امام هر زمان و طلب علم دين و ترك پيروى ظن است ، و لهذا گفته مىشود نزد حجر اسود كه : « أَمَانَتِي أَدَّيْتُهَا وَمِيثَاقِي تَعَاهَدْتُهُ لِتُشْهِدَ لِي بِالْمُوَافَاةِ » . « 3 »
المَعرُوف : شناخته شده به خوبى ؛ و اين جا عبارت است از مَأمورٌ بِه در هر كتابِ شريعتى و آن ، تقديم پيروى آيات بيّناتِ محكمات بر پيروى آيات متشابهات است .
پس مُنكَر ( به فتح كاف ) عبارت است از مَنهيٌّ عَنْه در هر كتابِ شريعتى و آن ، تقديم پيروى متشابهات بر پيروى محكمات است ؛ و اين ، اشارت است به آيت سورهء آل
هامش
( 1 ) . مريم ( 19 ) : 59 .
( 2 ) . حج ( 22 ) : 27 .
( 3 ) . الكافي ، ج 4 ، ص 184 ، بابُ بَدْءِ الحَجَرِ وَالْعِلَّةِ فِي اسْتِلَامِهِ ، ح 1 .