يعنى : به تحقيق گفته ( در بيان آن شرط كه گفتيم ) امام عليه السلام كه : هر كه داخل شود در گرويدن به ربوبيّت اللَّه تعالى و رسالت رسول صلى الله عليه و آله از روى دانش ، آلت و نشانِ گرويدن مىماند در گرويدن و فايده مىرساند به او گرويدن او . و هر كه داخل در گرويدن شود از روى غير دانش ، بيرون مىرود از آن [ به ] همان روش كه داخل شده ؛ به معنى اين كه زود و به اندك باعثى بيرون مىرود ؛ چه متعارف ، اين است كه كسى كه در جايى بسيار ماند ، تغييرى در او به هم مىرسد تا وقت بيرون رفتن .
و گفته كه : هر كه فرا گيرد دين خود را از محكمات كتاب خداى تعالى - كه قرآن باشد و بيان پيغمبر خدا - به اين معنى كه داند كه فايدهء قرار دادن اللَّه تعالى دين را نهى از اختلاف از روى ظن است كه در محكمات قرآن و حديث رسول صلى الله عليه و آله بيان شده ، كوهها از جاى خود مىرود ، چنانچه در قيامت است ، پيش از آن كه آن كس از دين به در رود ؛ به اين معنى كه هرگز آن كس از دين خود به در نمىرود . و هر كه فرا گيرد دين خود را از دهنهاى مردان ( مثل پدر و مصاحب ) برمىگردانند او را از دين ، مردانى ديگر به اندك باعثى كه منكر پيغمبرىِ پيغمبر مىشود ، يا منكر امامت وصىّ پيغمبر مىشود .
و گفته كه : هر كه نشناسد كار عمدهء ما را كه امام بودنِ دوازده امام باشد ، از محكمات قرآن دورى نمىكند از آزمودهها ؛ به معنى اين كه زود و به اندك باعثى گرفتار بلاها مىشود و از كار ما برمىگردد . و دانستن كار دوازده امام از محكمات قرآن ، مكرّر بيان شد .
اصل : وَلِهذِهِ الْعِلَّةِ انْبَثَقَتْ عَلى أَهْلِ دَهْرِنَا بُثُوقُ هذِهِ الْأَدْيَانِ الْفَاسِدَةِ ، وَالْمَذَاهِبِ المُسْتَبْشَعَةِ ، الَّتِي قَدِ اسْتَوْفَتْ شَرَائِطَ الْكُفْرِ وَالشِّرْكِ كُلَّهَا .
شرح : اين جمله ، معترضه است ، در ميانِ مبحث درآمده ، به واسطهء زيادتىِ بيانِ بدىِ دخول در دين ، بىعلم ، و از اين مبحث نيست ؛ چه اهل دهر ، داخل در محلّ سؤالِ برادر نيستند ، چنانچه بيان شد در شرح « وَ سَأَلْتَ هَلْ يَسَعُ » تا آخر .
الْعِلَّة : بيمارى و باعث چيزى ؛ و مراد اين جا ، آفتْ داخل شدن است در ايمان ، بىدانستنِ آنچه آلت و نشان ايمان است .
صافى در شرح كافى (فارسى) — صفحة 155
مساهمون: محمد حسين الدرايتي
ص١٥٥