جلوگيرى يا راكد گذاشتن اين تمايل ، يعنى تعقيب از ايدهآل موجب ضعف و سركوبى شخصيّت انسان و باعث ايجاد اندوه و غصّه و بىنظمى سلسلهء اعصاب مىگردد ، ولى ارضاى كامل آن موجب خرسندى ومسرّت و سربلندى وى مىشود و نيز هرچه عشق انسان به ايدهآلش زيادتر باشد ، به همان نسبت شخصيّتش موزونتر و آمادهتر و نيرومندتر و برجستهتر و عالىتر و شرافتمندانهتر و رضايت نفس و خرسندى خاطرش كاملتر خواهد بود .
از روزى كه انسان خودش را شناخته ، در جستجوى ايدهآل يا معشوقى برآمده كه بتواند به او عشق بورزد و خدمت كند و او را بپرستد و هميشه قلباً او را تعظيم كند و تكريم نمايد و عشق او به معشوق هيچ وقت كاهش نيابد و فاسد نشود و دچار جمود و ركود نگردد و به عبارت ديگر ايدهآلى باشد داراى رفيعترين و ثابتترين درجات كمال .
غالب اوقات چنان ايدهآل يا معشوقى او را دچار مشقّتهاى طاقتفرسا مىكند و او را با مصيبتهاى عظيمى مواجه مىسازد و فداكارىهايى از او مىخواهد كه فدا كردن زندگى از آن جمله است با اين حال متقاعد نمىشود زيرا عامل محرّك و انگيزهء بىرحم طبيعتش او را وادار مىسازد تا به هر قيمتى باشد آن را ادامه دهد .
سراسر تاريخ ما از تمام جهات و اشكال گوناگون اعم از سياسى يا اخلاقى يا قضايى يا فكرى يا اقتصادى از قديمىترين اعصار تا زمان حاضر كه اغلب و اكثر اوقات به منظرههاى خونين و رنجآور و بدبختى تودههاى بشر آغشته بوده است ، جز اين نيست كه عطش سوزان بشر را براى تحصيل ايدهآلش در آن ثبت شده و ضبط شده مىبينيم .
اين پرسش پيش مىآيد كه بگوييم : صفات اصلى و اساسى كه هر انسانى مىخواهد ايدهآل و معشوقش واجد آن باشد ، چيست ؟
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 386
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٣٨٦