پايهء دين خود را براساس خرد و دانش استوار كند ، دينى در حريم فرشتهء خرد جاى دارد كه زيربناى آن را مصالح علم و دانش واقعى مستحكم نموده باشد و جامعهاى سعادتمند و مدينهاى فاضله است كه پرچمدار علم و دانش باشد و افراد را به اين معنى دعوت و به امر اكيد دستور دهد ، هرجا دانشى بود ، پروانهوار گرد وجودش جمع شويد و از فروغ آن استضائه نماييد و به هدايت و روشنى آن گام برداريد و در سايهء دانش خيمهء حيات افكنيد ، قوانين حاكمه بايد از سرچشمهء علم و خرد و نداى وجدان و فرمان يزدان سيراب شود و ذات فرد فرد جامعه ، تشنهء چنين قانونى است ، قانونى كه براساس خرد و دانش و سخت مشوّق دانش باشد و آن قانون با توجّه به قرآن و سنّت اسلام است .
سوّم - عمل : دين و دانش ، عمل لازم دارند ، پندارى واجد ارزش است كه قرين كردار باشد و دين و دانش بىعمل چون جوى بىآب و درخت عارى از ميوه و بسان كشت در اعماق تيره محروم از نور خورشيد است و البته چنين پندارى بهره و ثمره ندارد .
دو فرشتهء دين و دانش بايد به مدد عمل ، در آسمان حيات معنوى و سعادت فردى و اجتماعى پرواز نمايند و به طور خلاصه ، جامعه وقتى سعيد است كه با سه اصل ياد شده قرين باشد و اصل اصيل هم در اين سه مرحله دين است و دين پناهگاه دو عنصر و دو اصل ديگر است و دين بدينگونه را بىشك فقط در قاموس وحى بايد جستجو كرد .
14 - به تجربه ثابت شده كه جوامع بدون دين قابل بقا نيست ، حتّى بعد از جنگ جهانى دوّم ، گروهى از ممالك كمونيستى اين حقيقت را پذيرفتهاند و تا حدودى محدوديّت مذهبى را از بين بردهاند ؛ از راديوهاى تاجيكستان ، قفقاز و تركستان صداى اذان به گوش مىرسد و در جمع حجّاج از اهالى جماهير شوروى سابق
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 366
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٣٦٦