فقط مىفهمد كه نمىفهمد ، مىداند كه نمىداند ، مىبيند كه راه درك حقايق بسته است و در اين طريق كميّت علوم مادّى و تجربى لنگ است .
اينجا قدرت و حكومت ماديّات پايان مىيابد و در اين صحنه دانا و نادان ، بينا ونابينا ، انيشتن و بوعلى سينا با دهقان اعمى برابرند .
جملگى به اين ترانه نغمهسرايى دارند كه ما از پى بردن به كنه ذات آفريدگار و پديدآورندهء آفرينش و رهيافتن به نشئهء ماوراء عالم مادّى و از چگونگى غوغاى پس پرده عاجزيم و خواه و ناخواه و بالاخره و به طور حتم ، برابر اين حقيقت سر تسليم فرود مىآورند كه حسّ كنجكاوى آنان در اين وادى فقط به ادراك روحانى و به خوشهچينى از خرمن پرفيض انبيا تسكين داده مىشود و شور ميل ، آنها را به خبر يافتن از حقيقت موضوع ، فقط به آب رحمت معارف انبيا ارضا مىتوان نمود .
سخنان برگزيدگان آفريدگار و شبنم هدايت آنان است كه قدرت دارد آن شرارهء جانسوز را تخفيف دهد و غنچههاى روحانى را در دل سرگشتگان وادى حيرت شكفته نموده و آنها را به سر منزل رستگارى و سعادت برساند و براى آدمى قناعت وجدانى حاصل نمايد .
آرى ، اين گمگشتهء انسانى و اين چيزى كه وى به دنبال آن مىدود و به جستجوى آن است جلوهاى از معانى دين است .
دين است كه قدرت دارد نگين آرامش فكرى و اطمينان خاطر را از قعر درياى متلاطم روحى بيرون كشيده و آن را زينتبخش حيات آدمى سازد .
آرى ، براى ديدن حقيقت ، ديدهاى غير از چشم لازم است و اين ديده را تنها از راه پيوند با انبيا مىتوان يافت ، چون اين ديده به دست آمد ، درِ تمام كمالات و ابواب رحمت حق به سوى انسان باز خواهد شد .
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 350
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٣٥٠