آشنا سازند كه سفرهء عدل و حكمت در سراسر زمين پهن شود ، در صورتى كه از اين همه علم و دانش نتيجهء عكس گرفتند و با غرور تكبّرى كه پيدا كردند ، جهان و انسان را غرق در فساد نمودند ! !
صاحب كتاب « اصول اساسى فن تربيت » كه خود مدّت زيادى در غرب زندگى كرده ، در اين موضوع با كمال حريّت اظهارنظر كرده و عالمان علوم مادّى را در سراسر اروپا و آمريكا دچار هواى نفس و رذايل اخلاقى معرّفى نموده و از آنان به عنوان منشأ بسيارى از مفاسد ياد كرده است ؛ او در اين زمينه مىگويد :
وظيفهء اساسى فنون و علوم طبيعى مادى و مثبت ، عبارت از پيروى دو مقصد بزرگ بوده و مىباشد .
مقصد نخستين : اين است كه به وسيلهء كشف كردن قوّهها و قانونهاى طبيعت ، آنها را در را رفع احتياجهاى مادّى زندگى بشر به طورى كارآمد سازد كه مردم مجبور نشوند بيشتر اوقات و عمر خود را مانند انسانهاى ابتدايى وحشى براى تهيّه خوراك و پوشاك و نشيمن صرف كنند ، بلكه كمترين قسمت وقت ايشان براى اين كار كافى بيايد و بقيّه اوقات خود را براى كسب معلومات و پروردن احساسات لطيفه و بهره يافتن از آثار و صنايع ظريفه و تغذيه روح با حقايق بزرگ علمى و عقلى بسر برند تا هرچه زودتر بتوانند در آغوش آسايش و رفاه و امن و امان ، مراحل بىشمار ترقّى و تكامل را بپيمايند .
مقصد دوّم : اين علوم و فنون و همچنين وظيفهء اساسى آنها اين بوده و مىباشد كه به وسيلهء كشف كردن حقايق و قوانين و احكام نسبى كه در عالم طبيعت و انسان حكمرانند ، روح انسانى را به درك حقيقت مطلق بىچون و به فهم احكام و قوانين باطنى و معنوى عالم خلقت نزديكتر و آشناتر سازند و به عبارت ديگر به وسيلهء نشان دادن عظمت و قدرتهاى مادّى طبيعى كه همه فانى و تغيير
عرفان اسلامى ( شرح مصباح الشريعة ومفتاح الحقيقة المنسوب للإمام الصادق ع) (فارسى) — صفحة 317
مساهمون: شيخ حسين انصاريان
ص٣١٧